Năm học 2026 - 2027 là năm học đầu tiên giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) chính thức được đưa vào trường học, với thời lượng cốt lõi 12 tiết/lớp/năm (theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo).
Trên thực tế, sự phát triển nhanh chóng của AI đang tạo ra một bối cảnh mới đối với toàn xã hội và ngành giáo dục không phải ngoại lệ. Các công cụ AI ngày càng có khả năng hỗ trợ tìm kiếm, tổng hợp thông tin, thiết kế học liệu, tạo nội dung và tương tác với người học, khiến cách dạy và cách học cũng đứng trước những thay đổi đáng kể.
Tuy nhiên, việc đưa AI vào chương trình giảng dạy cũng khiến không ít giáo viên lo lắng về áp lực soạn giáo án, thiếu công cụ thực hành cũng như nguy cơ học sinh lạm dụng công nghệ.
Trước những yêu cầu của thời đại cùng sự định hướng kịp thời của Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo, vừa qua, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) phối hợp cùng Viettel Solutions (thành viên Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội - Viettel) xây dựng Bộ sách Trí tuệ nhân tạo (Lớp 1–12) và phát triển hệ sinh thái AI Buddy, với mục tiêu vừa “cởi trói” áp lực công việc cho người thầy, vừa trao cơ hội để học sinh thực sự "chạm" vào công nghệ AI.
Đến thời điểm hiện tại, Hệ thống ứng dụng AI hỗ trợ giảng dạy - AI Buddy đang đóng vai trò như một trợ lý tận tụy 24/7, giúp tự động hóa nhiều công đoạn chuyên môn phức tạp.
Theo đó, thay vì phải thực hiện thủ công như trước đây, AI Buddy hỗ trợ giáo viên rút ngắn thời gian chuẩn bị bài giảng. Cụ thể, hệ thống có thể hỗ trợ thầy cô từ việc lựa chọn thông tin, nội dung bài học có sẵn, nghiên cứu kế hoạch bài dạy, số hóa tài liệu đến tạo ngân hàng câu hỏi và gợi ý các hoạt động học tập phù hợp. Thay vì phải thực hiện từng công việc từ đầu, thầy cô chỉ cần lựa chọn những nội dung phù hợp, kiểm tra và chỉnh sửa theo nhu cầu giảng dạy và tình hình thực tế của lớp học.
Ở khâu kiểm tra, đánh giá, thầy cô cũng có thể chủ động tạo bài tập môn học hoặc để AI hỗ trợ khởi tạo tự động. Kết quả làm bài của học sinh được cập nhật trực tuyến, qua đó giúp giáo viên nhanh chóng nắm bắt tình hình học tập và có cơ sở điều chỉnh hoạt động giảng dạy.
AI trở thành trợ giảng số sẽ giúp giáo viên giảm bớt các công việc lặp lại để có thêm thời gian tập trung cho hoạt động sư phạm và học sinh.
Theo ông Phạm Vĩnh Thái, Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam: "Mục tiêu của chúng tôi là giúp giáo viên có thêm những công cụ hỗ trợ thiết thực trong quá trình dạy học, từ đó giảm bớt các công việc lặp lại và dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động sư phạm, phát triển năng lực cho học sinh”.
Học sinh sẽ được “chạm” vào AI
Ngoài vai trò là “trợ giảng số” cho giáo viên, AI Buddy còn đóng vai trò là người bạn đồng hành học tập của học sinh trong hành trình khám phá các nội dung giáo dục Trí tuệ nhân tạo.
Hệ thống AI Buddy kết hợp với Bộ sách Trí tuệ nhân tạo (Lớp 1–12) hướng tới việc đưa học sinh vào một quá trình học tập có tính thực hành. Bộ sách cũng chính là tài liệu AI chính thống đầu tiên tại Việt Nam được Hội đồng thẩm định do Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam chủ trì đánh giá đạt yêu cầu.
Đáng chú ý, bộ sách được triển khai theo mô hình lai, kết hợp giữa học liệu điện tử và hệ sinh thái thực hành trực tuyến.
Bộ sách Trí tuệ nhân tạo (Lớp 1–12) lần đầu tiên dành cho học sinh ở Việt Nam.
Trong hệ sinh thái này, AI Buddy sẽ đóng vai trò trợ lý học tập thông minh 24/7, hỗ trợ quá trình học tập của học sinh. Đặc biệt, khác với những chatbot thông thường, AI Buddy chat không trực tiếp trả lời đáp án của những bài tập, câu hỏi mà khuyến khích học sinh suy nghĩ theo từng bước hoặc gợi ý để HS tự tìm ra lời giải. Bên cạnh đó, kiến thức AI Buddy Chat trả lời đều được trích nguồn từ những nguồn nội dung có bản quyền, đảm bảo cung cấp một môi trường hỏi – đáp an toàn cho học sinh.
Đồng thời, Block Studio cung cấp môi trường lập trình kéo – thả trực quan, giúp học sinh tự tạo ra những dự án mà không cần biết code. Sense Learner sẽ cho phép học sinh trực tiếp huấn luyện AI bằng dữ liệu hình ảnh và âm thanh thực tế.
Với cách tiếp cận này, học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức thông qua sách giấy mà còn được thực hành với các công cụ công nghệ. Theo đó, các em có thể tự huấn luyện mô hình, lập trình sản phẩm và từng bước hiểu hơn về cách một hệ thống AI được tạo ra và vận hành. Đây sẽ là cách để học sinh thực sự chạm vào AI.
Thạc sĩ Hà Đặng Cao Tùng – Đồng chủ biên Bộ sách Trí tuệ nhân tạo Lớp 1–12, chia sẻ: “Khi học sinh có thể sử dụng AI để viết bài, nếu chỉ yêu cầu nộp bài viết, kiến thức có thể đi thẳng từ AI đến giáo viên mà bỏ qua hoàn toàn quá trình tư duy của học sinh. Vì vậy, giáo dục AI đòi hỏi học sinh phải 'nói', thuyết trình, vấn đáp chứ không chỉ 'đọc' hay nộp bài viết sẵn”.
Theo Thạc sĩ Hà Đặng Cao Tùng, AI hiện nay mới chỉ giải quyết được một phần công việc. Con người vẫn cần hiểu, đánh giá và chỉnh sửa sản phẩm do AI tạo ra. Việc học lập trình cũng góp phần hình thành tư duy tính toán, nền tảng quan trọng để hiểu và phát triển các hệ thống AI.
Công nghệ giúp mọi vùng miền đều có thể tiếp cận giáo dục AI bình đẳng, hiệu quả
Với Hệ sinh thái AI Buddy và Bộ sách Trí tuệ nhân tạo, học sinh được trực tiếp lập trình, đưa dữ liệu vào và quan sát cách AI học từ những thử nghiệm của mình.
Hệ sinh thái AI Buddy và Bộ sách Trí tuệ nhân tạo đánh dấu lần đầu AI được chính thức đưa vào chương trình học, đồng thời còn cho thấy sự kết hợp giữa những người làm giáo dục và một doanh nghiệp công nghệ lớn.
Trong dự án đặc biệt này, Viettel Solutions không đơn thuần cung cấp giải pháp kỹ thuật mà tham gia xuyên suốt từ tư vấn xây dựng nội dung, sản xuất học liệu truyền thống và điện tử đến phát triển các phần mềm phục vụ thực hành.
Trên thực tế, với thế mạnh của tập đoàn công nghệ – viễn thông hàng đầu, Viettel đảm nhận toàn bộ hạ tầng mạng, máy chủ Cloud và bảo đảm an toàn dữ liệu. Hệ sinh thái AI Buddy được kết nối đồng bộ trực tiếp với K12Online – nền tảng học và thi trực tuyến của Viettel đang phục vụ hàng triệu giáo viên và học sinh. Sự tích hợp này giúp các trường học ở mọi vùng miền đều có thể tiếp cận giáo dục AI bình đẳng, hiệu quả.
