Chiều 21/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.
Chuyển từ tư duy "sở hữu nhà" sang "có nhà để ở"
Tham gia thảo luận, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh (đoàn Tp.HCM) đánh giá, trong thời gian qua, pháp luật đã có nhiều chính sách về nhà ở, song chưa hình thành được một hệ thống chính sách đủ khả năng đưa người dân đến mục tiêu có nhà ở theo loại hình phù hợp và theo khả năng chi trả.
Theo đại biểu, thực tiễn triển khai Luật Nhà ở 2023 và các quy định pháp luật liên quan vẫn còn những điểm nghẽn như việc bố trí và khai thác quỹ đất chưa thực sự hiệu quả, thủ tục tiếp cận nhà ở xã hội còn khó khăn, giá bán chưa gắn với khả năng chi trả, nhà ở cho thuê chưa được đặt đúng vị trí trong hệ thống chính sách.
Góp ý nội dung cụ thể, đại biểu đề nghị dự thảo Luật thay đổi "thước đo" của chính sách nhà ở. "Không chỉ phát triển thêm bao nhiêu căn nhà, mà quan trọng hơn là bao nhiêu người dân thực sự có khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp và có khả năng chi trả", bà Hạnh nói.
Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc này tại dự thảo Luật: Phát triển nhà ở hướng tới mục tiêu mọi người dân đều có chỗ ở phù hợp, an toàn, đáp ứng nhu cầu và điều kiện của cá nhân, gia đình; có chính sách hỗ trợ vốn để cải tạo, xây dựng lại nhà ở. Đồng thời, cần đưa các tiêu chí về thu nhập, giá nhà, giá thuê, việc làm, giao thông và hạ tầng xã hội vào chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh.
Đại biểu Trương Thị Bích Hạnh (Ảnh: Media Quốc hội).
Đối với nhà ở xã hội, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh đề nghị chuyển từ tư duy "tạo lập quỹ đất" sang tư duy "tạo lập quỹ nhà ở xã hội có khả năng sử dụng thực tế". Theo đại biểu, quỹ đất là phải có nhưng đồng thời phải ở đúng vị trí, có kết nối hạ tầng, gần nơi có nhu cầu và phù hợp với khả năng tài chính của người dân.
Đại biểu cho rằng cần tháo gỡ những điểm nghẽn đang tồn tại trên thực tế như quỹ đất, thủ tục đầu tư, xác định giá, hỗ trợ tín dụng và khả năng tiếp cận của người dân. Để tạo lập quỹ nhà ở xã hội, bà Hạnh đề nghị quy định rõ trách nhiệm của địa phương trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển nhà ở xã hội phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân và người lao động trên địa bàn.
"Thực tế hiện nay, các địa phương đều bố trí đủ quỹ đất nhưng lại không sát với nhu cầu của người ở", bà nói và cho rằng, thủ tục và điều kiện mua nhà ở xã hội cần được đơn giản hóa, tạo thuận lợi và phù hợp hơn trên cơ sở khai thác các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, nhà ở và thuế, người dân chỉ cần bổ sung những nội dung còn thiếu.
Sửa đổi Luật Nhà ở: Hướng tới mục tiêu mọi người dân đều có chỗ ở ổn địnhĐỌC NGAYMột nội dung nữa cũng được đại biểu Trương Thị Bích Hạnh nhấn mạnh là phát triển nhà ở cho thuê. Theo đại biểu, việc dự thảo dành một chương riêng về nội dung này là chính sách hết sức quan trọng, được kỳ vọng tạo ra bước chuyển trong tư duy từ "sở hữu nhà" sang "có nhà để ở" của đa phần người dân hiện nay.
Bởi theo đại biểu, không phải mọi người dân đều cần hoặc có khả năng sở hữu nhà. Trong khi đó, một nền kinh tế có lực lượng lao động có tính cơ động cao cần một thị trường nhà ở cho thuê an toàn, có giá cả phù hợp, gần nơi làm việc và giao thông công cộng.
Để chính sách nhà ở cho thuê trở thành trụ cột lâu dài của chính sách nhà ở quốc gia, đại biểu đề nghị rà soát, bổ sung các quy định phù hợp, khả thi và đủ mạnh về đất đai, tín dụng nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê.
Đặc biệt, giá thuê nhà là một nội dung rất quan trọng trong chính sách nhà ở cho thuê. Đại biểu đề nghị bổ sung các quy định về tiêu chí xác định giá thuê nhà phù hợp, cơ chế điều chỉnh giá thuê và chính sách hỗ trợ giá thuê đối với các nhóm đối tượng yếu thế. Bà Hạnh cho rằng, cần hướng tới mục tiêu để nhà ở cho thuê trở thành lựa chọn ưu tiên của người dân và là một trụ cột trong chính sách nhà ở của quốc gia.
Quy trình xét duyệt hồ sơ mua NOXH còn quá phức tạp
Trong khi đó, đại biểu Phan Thị Thuý Linh (đoàn Đà Nẵng) đề nghị luật hóa thời hạn và cơ chế xét duyệt hồ sơ mua nhà ở xã hội. Vì trong thời gian qua, nhiều ý kiến phản ánh quy trình xét duyệt hồ sơ và chứng minh thu nhập còn quá phức tạp, kéo dài hàng năm. Nguyên nhân là pháp luật hiện hành không quy định thời hạn cụ thể cho việc xét duyệt hồ sơ.
"Đề nghị quy định thời hạn xét duyệt trong Luật, đồng thời khi số hồ sơ vượt số căn hộ thì phải xét theo tiêu chí ưu tiên công khai, không chỉ dựa vào bốc thăm", đại biểu Linh đề xuất.
Đại biểu Phan Thị Thuý Linh (Ảnh: Media Quốc hội).
Cũng liên quan đến nhà ở xã hội, đại biểu Phan Thị Thuý Linh đề nghị xem lại giá thuê và giá bán cần sát với khả năng chi trả của người lao động.
"Thu nhập bình quân của người lao động cả nước hiện nay thì hiện khoảng 9 triệu đồng/tháng, nhiều địa phương cũng chỉ 6 - 8 triệu đồng. Trong khi một căn nhà ở xã hội khoảng 50m² mở bán đầu năm nay thì cũng đã trên 1 tỷ đồng, bằng khoảng 10 năm thu nhập của người lao động. Còn tiền thuê, mỗi tháng khoảng 5 triệu đồng nếu áp theo công thức tính hiện nay. Do vậy người lao động rất khó có khả năng chi trả", đại biểu Linh phân tích.
Cũng theo đại biểu đoàn Đà Nẵng, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) có nhiều quy định để tính giá nhà ở cho thuê song đều xuất phát từ chi phí đầu tư, không quy định nào dựa vào khả năng chi trả.
"Nghị quyết 21 cũng yêu cầu phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp, phù hợp ở đây cũng cần phải hướng tới phù hợp với khả năng chi trả, không chỉ phù hợp với chi phí", đại biểu Phan Thị Thuý Linh nói.
