Làn sóng tỷ phú AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ làm thay đổi cách con người làm việc, sáng tạo và ra quyết định mà còn đang tái định hình bản đồ tài sản toàn cầu. Trong vòng chưa đầy 3 năm kể từ khi các mô hình AI tạo sinh bùng nổ, thế giới đã chứng kiến một hiện tượng chưa từng có tiền lệ: AI trở thành “cỗ máy tạo ra tỷ phú” nhanh nhất lịch sử công nghệ.

AI “đúc” hơn 50 tỷ phú mới chỉ trong một năm

Năm 2025, trí tuệ nhân tạo (AI) là chủ đề được mọi người bàn tán sôi nổi. Theo thống kê của Forbes, hơn 50 cá nhân đã gia nhập hàng ngũ tỷ phú thế giới trong năm 2025, có nguồn tài sản trực tiếp hoặc gián tiếp gắn liền với AI.

Vào tháng 1/2025, mô hình mã nguồn mở của DeepSeek - một công ty khởi nghiệp AI của Trung Quốc, được huấn luyện với nhu cầu tính toán thấp hơn đáng kể so với các công ty AI lớn của Mỹ - đã làm rung chuyển thị trường tài chính và đưa người sáng lập Liang Wenfeng trở thành tỷ phú. Giá trị tài sản ròng của ông tính đến tháng 12/2025 ước đạt khoảng 11,5 tỷ USD.

Trong những tháng đầu năm 2025, Anthropic, nhà phát triển mô hình AI Claude, đã huy động được 3,5 tỷ USD vốn đầu tư với mức định giá 61,5 tỷ USD, đưa cả 7 nhà đồng sáng lập lên hàng tỷ phú. Công ty này tiếp tục huy động tổng cộng 16,5 tỷ USD từ các nhà đầu tư trong năm 2025 và nâng mức định giá lên 183 tỷ USD vào tháng 9/2025.

Cuộc đua phát triển AI không chỉ giới hạn ở các mô hình hay trung tâm dữ liệu. Cuộc chiến giành nhân tài giữa các công ty công nghệ, với những gói đãi ngộ hấp dẫn để thu hút các chuyên gia AI hàng đầu, đã lên đến đỉnh điểm vào tháng 6/2025, khi Meta mua lại 49% cổ phần của công ty khởi nghiệp về gắn nhãn dữ liệu Scale AI với giá hơn 14 tỷ USD. Là một phần của thỏa thuận, CEO kiêm đồng sáng lập Alexandr Wang - 28 tuổi, người trở thành tỷ phú lần đầu tiên vào năm 2022 nhờ cổ phần của mình tại Scale, đã gia nhập Meta với tư cách là Giám đốc AI. Thỏa thuận này định giá Scale AI ở mức khoảng 29 tỷ USD, đã giúp đồng sáng lập của Wang là Lucy Guo (khi đó 30 tuổi) trở thành nữ tỷ phú tự thân trẻ nhất thế giới, với tài sản ước tính 1,4 tỷ USD (cô rời công ty vào năm 2018, nhưng vẫn giữ cổ phần của mình).

Vào tháng 9/2025, việc OpenAI ra mắt Sora 2 đã làm bùng nổ các trang mạng xã hội với hình ảnh và video do AI tạo ra. Hàng tỷ USD đã được rót vào các công ty khởi nghiệp đang nghiên cứu các định dạng AI đa phương thức bao gồm hình ảnh, video và âm thanh. Đáng chú ý, hai nhà đồng sáng lập của ElevenLabs là Mati Staniszewski và Piotr Dabkowski đã trở thành tỷ phú trong năm 2025 sau khi công ty khởi nghiệp tạo âm thanh bằng AI của họ huy động được 100 triệu USD với mức định giá 6,6 tỷ USD vào tháng 10/2025.

CEO của Microsoft, Satya Nadella (người cũng trở thành tỷ phú nhờ AI) cho biết có tới 30% mã nguồn của công ty được viết bởi AI. Anysphere, công ty bán công cụ lập trình AI Cursor đã đạt mức định giá 29 tỷ USD vào tháng 11/2025, đưa 4 người đồng sáng lập trở thành tỷ phú. Các doanh nghiệp mạnh mẽ ứng dụng AI như công ty trò chơi điện tử Paper Games, phần mềm dịch ngôn ngữ TransPerfect, nhà sản xuất robot AI Trung Quốc Orbbec cũng đã giúp những người sáng lập của họ trở thành tỷ phú.

Điểm chung của nhóm tỷ phú mới này là thời gian tích lũy tài sản cực ngắn. Nhiều người chỉ mất 3-5 năm, thậm chí chưa đầy 24 tháng, để từ một nhà sáng lập vô danh trở thành tỷ phú USD - điều gần như không thể trong các ngành công nghiệp truyền thống.

“Máy in tiền” mới của giới tinh hoa công nghệ

Số liệu do Financial Times và The Guardian công bố cho thấy, riêng trong giai đoạn 2024-2025, làn sóng AI đã làm giá trị tài sản của các tỷ phú công nghệ Mỹ tăng thêm khoảng 500-600 tỷ USD - mức tăng chưa từng thấy, ngay cả trong thời kỳ bùng nổ Internet hay điện thoại thông minh.

Theo Bloomberg, 10 nhà sáng lập và lãnh đạo hàng đầu của các tập đoàn công nghệ lớn nhất Mỹ đã chứng kiến tổng tài sản tăng từ 1,9 nghìn tỷ USD lên 2,5 nghìn tỷ USD, tính đến ngày 25/12/2025. Dẫn đầu vẫn là Elon Musk, CEO Tesla và SpaceX. Trong năm 2025, tài sản của Musk tăng gần 50%, đạt 645 tỷ USD, giúp ông tiếp tục giữ vững vị trí người giàu nhất thế giới. Musk cũng gây chú ý khi được cổ đông Tesla thông qua gói đãi ngộ trị giá 1.000 tỷ USD, lớn nhất trong lịch sử doanh nghiệp, trong bối cảnh SpaceX được định giá lên tới 800 tỷ USD. Ông có thể trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên nếu đạt được các mục tiêu chiến lược mà Tesla đề ra.

Ông Jensen Huang - Giám đốc điều hành của hãng sản xuất chip NVIDIA - trở thành biểu tượng rõ nét nhất của thời đại AI. Nhu cầu bùng nổ đối với chip đồ họa và bộ xử lý chuyên dụng cho AI đã đẩy vốn hóa NVIDIA lên mức kỷ lục, giúp tài sản cá nhân của ông Huang tăng 41,8 tỷ USD chỉ trong 1 năm.

Các tỷ phú: Mark Zuckerberg (CEO của Meta), Satya Nadella (CEO của Microsoft), Sundar Pichai (CEO của Alphabet/Google) hay Jeff Bezos (CEO của Amazon) đều có khối tài sản cá nhân tăng mạnh nhờ việc đặt cược sớm vào AI tạo sinh, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu. Trong đó, Microsoft và Google không chỉ bán sản phẩm AI mà còn thu lợi từ “phí thuê trí tuệ” khi doanh nghiệp toàn cầu buộc phải mua quyền truy cập mô hình, hạ tầng và nền tảng AI.

Theo Financial Times, AI đã tạo ra một chuỗi giá trị khép kín, trong đó lợi nhuận tập trung mạnh ở chip, điện toán đám mây và mô hình AI lõi. Điều này giải thích vì sao tài sản của các CEO công nghệ tăng nhanh hơn rất nhiều so với phần còn lại của nền kinh tế.

Cân bằng kinh tế trong kỷ nguyên mới

Làn sóng tỷ phú AI không phải hiện tượng nhất thời mà là hệ quả mang tính cấu trúc của nền kinh tế số. AI đòi hỏi vốn đầu tư khổng lồ vào chip, dữ liệu và hạ tầng - những yếu tố chỉ các tập đoàn lớn mới đủ khả năng kiểm soát. Khi “đầu vào” đã tập trung, “đầu ra” là lợi nhuận cũng khó phân tán.

Theo Washington Post, AI có nguy cơ tái tạo bất bình đẳng toàn cầu khi phần lớn lợi nhuận vẫn chảy về các tập đoàn và cổ đông ở Mỹ và châu Âu, trong khi các nước tiếp nhận đầu tư chủ yếu đóng vai trò cung cấp nhân lực và thị trường. Ở cấp độ quốc gia, AI có thể thúc đẩy tăng trưởng GDP, nhưng ở cấp độ cá nhân, khoảng cách giàu - nghèo ngày càng bị nới rộng. Trong khi các tỷ phú AI gia tăng tài sản với tốc độ hàng tỷ USD mỗi tháng, nhiều nhóm lao động lại đối mặt nguy cơ bị thay thế hoặc buộc phải tái đào tạo trong thời gian ngắn.

Financial Times dẫn lời các chuyên gia cảnh báo nếu không có chính sách điều tiết phù hợp, AI có thể làm trầm trọng thêm bất bình đẳng thu nhập và quyền lực kinh tế. Những đề xuất đang được thảo luận bao gồm: đánh thuế hợp lý với lợi nhuận siêu lớn từ AI; tăng cường minh bạch trong việc sử dụng dữ liệu và mô hình AI; đầu tư mạnh cho đào tạo lại lực lượng lao động, nhằm bảo đảm lợi ích từ AI không chỉ thuộc về giới chủ.

“Làn sóng tỷ phú AI” phản ánh rõ nét sức mạnh kinh tế của trí tuệ nhân tạo trong thế kỷ XXI. Từ các tỷ phú đã có tên tuổi đến những gương mặt hoàn toàn mới, AI đang viết lại câu chuyện làm giàu toàn cầu với tốc độ chưa từng có. Với tốc độ phát triển hiện nay, AI nhiều khả năng sẽ tiếp tục là lĩnh vực tạo ra nhiều tỷ phú nhất trong thập kỷ tới, đồng thời cũng là nơi cạnh tranh khốc liệt nhất giữa các quốc gia, doanh nghiệp và cá nhân.