Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra cú hích mạnh cho thương mại công nghệ toàn cầu, trong đó Trung Quốc nổi lên như một trong những bên hưởng lợi lớn nhất. Theo ước tính của Goldman Sachs và Nomura Holdings, các mặt hàng liên quan đến AI như chip bán dẫn, máy tính và thiết bị xử lý dữ liệu đã đóng góp khoảng một nửa mức tăng xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 4/2026.
Dữ liệu hải quan Trung Quốc cho thấy tổng kim ngạch xuất khẩu trong tháng 4 tăng 14% so với cùng kỳ năm trước, đạt mức kỷ lục 359 tỷ USD. Quy đổi theo thời gian, các doanh nghiệp xuất khẩu Trung Quốc thu về khoảng 500 triệu USD mỗi giờ.
Động lực tăng trưởng lớn nhất đến từ nhóm hàng công nghệ cao. Xuất khẩu chip bán dẫn tăng tới 100% so với cùng kỳ, trong khi doanh số thiết bị xử lý dữ liệu tự động và linh kiện – bao gồm laptop, máy tính bảng cùng các bộ phận liên quan – tăng 47%.
Không chỉ xuất khẩu bùng nổ, AI cũng đang làm thay đổi dòng chảy hàng hóa vào Trung Quốc. Nhập khẩu các sản phẩm công nghệ cao trong tháng 4 tăng mạnh 42%, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các linh kiện và công nghệ phục vụ ngành AI.
Làn sóng đầu tư AI toàn cầu, đặc biệt từ Mỹ, đang gián tiếp thúc đẩy ngành sản xuất công nghệ của Trung Quốc. Chỉ riêng trong năm nay, các tập đoàn công nghệ Mỹ như Alphabet và Meta được dự báo sẽ chi khoảng 725 tỷ USD cho đầu tư vốn, chủ yếu dành cho trung tâm dữ liệu AI và hạ tầng tính toán.
Trong bối cảnh Mỹ dẫn đầu về đầu tư AI, Trung Quốc lại nổi lên như nhà cung cấp hàng hóa liên quan đến AI lớn nhất thế giới. Theo nghiên cứu của Standard Chartered, Bắc Kinh hiện giữ vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng thiết bị phục vụ AI, dù vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu đối với một số dòng chip tiên tiến.
Đáng chú ý, giá trị xuất khẩu mạch tích hợp của Trung Quốc trong tháng 4 lần đầu vượt mốc 31 tỷ USD. Trong nhiệm kỳ hiện tại của Tổng thống Mỹ Donald Trump, giá trị xuất khẩu mạch tích hợp của Trung Quốc gần như tăng gấp đôi.
Các nền kinh tế châu Á khác cũng được hưởng lợi từ làn sóng công nghệ này. Doanh số chip của các nhà sản xuất lớn tại Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) tăng mạnh trong những tháng gần đây, nhờ nhu cầu phục vụ AI toàn cầu.
Theo Morgan Stanley, tỷ lệ tự chủ chip AI của Trung Quốc đã tăng từ khoảng 10% cách đây 5 năm lên 41% trong năm 2025 và có thể đạt tới 86% vào năm 2030.
Trong bối cảnh thương mại châu Á ngày càng nghiêng về lĩnh vực công nghệ cao, AI cũng phần nào giúp giảm áp lực cho các nền kinh tế đang chịu tác động từ chi phí nguyên vật liệu leo thang do xung đột tại Iran và khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Giá dầu tăng mạnh đã ảnh hưởng nặng nề tới nhiều ngành sản xuất truyền thống như dệt may hay đồ chơi. Dữ liệu cho thấy giá trị nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc tăng 13% trong tháng 4, nhưng khối lượng nhập khẩu lại giảm tới 20%, phản ánh giá dầu leo thang mạnh.
Ở chiều ngược lại, cuộc khủng hoảng năng lượng lại mở ra cơ hội cho ngành xe điện Trung Quốc. Xuất khẩu ô tô của nước này tăng 54% trong 4 tháng đầu năm 2026, sau khi đã tăng 21% trong năm ngoái. Riêng tháng 4, giá trị ô tô xuất khẩu đạt hơn 16 tỷ USD, mức cao thứ hai trong lịch sử.
Trong khi đó, nhập khẩu của Trung Quốc cũng tăng mạnh nhờ nhu cầu công nghệ cao. Kim ngạch nhập khẩu tháng 4 tăng 25% so với cùng kỳ, đạt 275 tỷ USD. Nhập khẩu từ Hàn Quốc tăng hơn 60%, còn từ Đài Loan tăng trên 20%.
Các chuyên gia nhận định AI đang đồng thời kéo cả xuất khẩu lẫn nhập khẩu của Trung Quốc lên các mức kỷ lục mới. Theo Nomura, riêng nhóm chip bán dẫn đã đóng góp 4,9 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng xuất khẩu chung của Trung Quốc trong tháng 4, trong đó yếu tố giá cả chiếm tới 4,5 điểm phần trăm do tình trạng thiếu hụt chip toàn cầu tiếp tục đẩy giá tăng cao.
