Theo ông Russell Hardy, Giám đốc điều hành của Vitol Group - công ty kinh doanh dầu độc lập lớn nhất thế giới, hoạt động chuyển tải dầu giữa các tàu (STS) tại Vịnh Oman giúp duy trì dòng chảy dầu từ Trung Đông, đóng vai trò như chiếc phao cứu sinh đối với các nhà sản xuất vùng Vịnh và thị trường dầu mỏ.
"Nếu không có hoạt động này, kịch bản giá dầu lên tới 200 USD/thùng hoàn toàn có thể xảy ra," ông Hardy phát biểu tại Diễn đàn Energy Intelligence ở London trong tuần này. "Phương Tây hiện không còn lượng hàng tồn kho nào để có thể tiếp tục giải phóng ra thị trường nữa".
Hoạt động chuyển tải dầu giữa các tàu (STS) - trong đó các tàu nhỏ hơn nhận dầu để vận chuyển qua eo biển Hormuz rồi chuyển hàng sang các tàu chở dầu lớn hơn tại Vịnh Oman - đã gia tăng mạnh mẽ trong những tuần gần đây.
Một số ước tính cho thấy lưu lượng dầu rời khỏi eo biển Hormuz hiện ở mức ngang bằng hoặc cao hơn mức trước xung đột, với khoảng 20 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỗi ngày được vận chuyển ra khỏi Vịnh Ba Tư.
Phao cứu sinh cho các nhà sản xuất vùng Vịnh
Ông Hardy cho biết trong khoảng 7-10 ngày qua, tổng cộng 14 triệu thùng dầu mỗi ngày đã được vận chuyển từ Trung Đông, bao gồm 2 triệu thùng sản phẩm dầu và 12 triệu thùng dầu thô.
Mặc dù con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trước xung đột, nhưng theo vị lãnh đạo cấp cao của tập đoàn kinh doanh khổng lồ này, việc duy trì dòng chảy dầu là yếu tố then chốt để ngăn chặn một đợt tăng giá dầu mạnh khác.
Bất kỳ sự suy giảm nào về điều kiện vận tải biển tại khu vực eo biển Hormuz và vùng lân cận đều có nguy cơ khiến khối lượng lớn dầu bị mắc kẹt, làm giảm lượng dầu có thể đi qua điểm nghẽn chiến lược này. Số vụ tấn công nhằm vào các tàu chở dầu trong khu vực đã tăng vọt những ngày gần đây, đe dọa huyết mạch của các nước xuất khẩu dầu vùng Vịnh và tiềm ẩn nguy cơ đẩy giá dầu tăng cao hơn nữa.
Theo Reuters - dẫn dữ liệu từ các nguồn tin an ninh hàng biển phân tích các sự cố dựa trên thông tin từ khu vực - trong tuần kết thúc vào ngày 5/10, đã có ít nhất 12 vụ tấn công nhắm vào các tàu chở dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) tại khu vực xung quanh eo biển Hormuz.
"Các vụ tấn công, âm mưu tấn công và/hoặc hành động quấy rối của IRGC vẫn tiếp diễn, bao gồm việc máy bay không người lái (UAV) bay qua, giám sát có mục tiêu các tàu buôn và thỉnh thoảng phát tín hiệu liên lạc qua sóng VHF," Trung tâm Thông tin Hàng hải Chung (JMIC) do Hải quân Mỹ dẫn đầu cho biết trong một thông báo cuối tuần qua.
Việc chuyển tải dầu giữa các tàu (STS) đang giúp duy trì dòng chảy dầu thô từ Trung Đông ở mức khá cao, nhưng các lô hàng nhiên liệu đã sụt giảm mạnh kể từ tháng 3 và chưa có dấu hiệu phục hồi đáng kể; điều này tiếp tục gây áp lực tăng giá lên thị trường nhiên liệu toàn cầu và giá dầu thô.
Từ khủng hoảng dầu mỏ sang khủng hoảng vận tải biển
Ông Hardy nhận định, mặc dù phương thức chuyển tải này khá hiệu quả trong việc ngăn chặn giá dầu tăng vọt lên mức 200 USD/thùng, nhưng lại cực kỳ kém hiệu quả đối với đội tàu chở dầu toàn cầu.
Vị lãnh đạo này cho biết hoạt động vận chuyển con thoi qua eo biển Hormuz là "rất kém hiệu quả", đồng thời lưu ý rằng nhiều tàu chở dầu phải neo đậu trong khu vực này hàng ngày hoặc hàng tuần để chờ nhận hàng. Thực tế này khiến chúng bị loại khỏi đội tàu vận tải chung và làm giảm mạnh số lượng tàu sẵn có trên các tuyến đường khác, dẫn đến giá cước vận chuyển cao kỷ lục trên các hành lang hàng hải huyết mạch.
"Chúng ta bắt đầu cuộc xung đột này với một cuộc khủng hoảng dầu thô. Sau đó, nó chuyển thành khủng hoảng nguồn cung sản phẩm dầu. Giờ đây, dù lượng dầu thô từ Trung Đông đang tăng lên, tình hình lại đang chuyển thành một cuộc khủng hoảng vận tải biển," ông Hardy phát biểu tại Diễn đàn Energy Intelligence. "Thực sự không có đủ tàu vận tải để đáp ứng nhu cầu," ông nói thêm.
Hệ quả là chi phí vận chuyển đối với người mua và các nhà máy lọc dầu đang tăng vọt; quan trọng hơn cả, việc tính toán các chi phí này trở nên gần như bất khả thi.
Trong một báo cáo công bố tuần này, ông Rico Luman - chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách mảng Vận tải và Logistics tại ngân hàng ING - cho biết mức doanh thu trung bình toàn cầu của các tàu chở dầu thô đã vượt mốc chưa từng có là 500.000 USD/ngày vào đầu tháng 10, cao gấp 10 lần so với mức trung bình của năm 2025. Các tàu loại Suezmax và tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC) thậm chí còn ghi nhận mức giá cước theo ngày cao hơn nữa.
Ông Luman lấy ví dụ: chi phí vận chuyển dầu thô từ cảng Ras Tanura của Ả Rập Xê Út (thuộc Vịnh Ba Tư) đến Rotterdam vào năm ngoái chỉ ở mức khoảng 2 USD/thùng, nhưng đã tăng vọt lên hơn 35 USD/thùng trong tháng 9.
Theo vị chuyên gia này, sự thay đổi trong luồng vận chuyển dầu và nhu cầu cấp bách về năng lực vận tải dầu (vốn đang hoạt động dưới sự bảo vệ của quân đội) đã đẩy giá cước tăng mạnh. Điều này, cùng với biên lợi nhuận lọc dầu cao, càng gây thêm áp lực lên giá nhiên liệu.
Ông Luman nhận định rằng chi phí vận chuyển ở mức kỷ lục cùng biên lợi nhuận lọc dầu tại châu Âu (cao gấp 2,5 lần mức trung bình năm 2025) có thể khiến giá cơ sở của mỗi lít dầu diesel bán lẻ tăng thêm hơn 0,5 USD.
"Tình trạng khan hiếm năng lực vận tải, cộng với việc phải hoạt động tại các vùng chiến sự đầy rủi ro và đối mặt với mức phí bảo hiểm tăng vọt, đã đẩy giá cước vận chuyển bằng tàu dầu lên mức cực cao," chuyên gia này cho biết thêm.
"Chúng ta từng chứng kiến những đợt tăng giá mạnh trên thị trường đầy biến động này trước đây - chẳng hạn như vào năm 2022 sau khi các lệnh trừng phạt nhắm vào Nga được áp đặt - nhưng đợt tăng lần này đã vượt xa mọi mức từng ghi nhận trước đó."
