Tờ SCMP cho hay thời kỳ những văn phòng hàng trăm nhân sự với chi phí vận hành đắt đỏ đang dần trôi qua khi một thế hệ doanh nhân trẻ tại Trung Quốc đang hiện thực hóa khái niệm "doanh nghiệp 1 người". Nguyên nhân là sự xuất hiện của OpenClaw đã biến những ý tưởng khởi nghiệp đơn lẻ trở thành những thực thể kinh doanh có khả năng tăng trưởng vượt bậc.
Kỷ nguyên mới
Tại các hành lang rực rỡ ánh đèn neon ở Ngũ Đạo Khẩu, quận Hải Điến, nơi được mệnh danh là “thung lũng Silicon của Bắc Kinh”, quán bar mang tên Genesis Bar đã trở thành thánh đường mới cho một bộ phận lao động đặc biệt.
Ban ngày, đây là không gian làm việc chung tập trung, ban đêm, nó biến thành trung tâm thảo luận, nơi chủ đề duy nhất là "Công ty một người" (One person company - OPC).
Một buổi chiều cuối tháng 3 năm nay, Gu Lin (28 tuổi), một cựu nhân viên công nghệ, đã giới thiệu dự án phần cứng thông minh của mình với những người bạn cùng ngành. Công trình của anh dựa trên xu hướng “nuôi” tác nhân AI OpenClaw đang gây sốt trong giới trẻ Trung Quốc kể từ đầu năm.
Với logo hình con tôm, OpenClaw khiến cư dân mạng Trung Quốc ví việc cài đặt và sử dụng nó như việc "nuôi một chú tôm". Khác với những chatbot truyền thống, OpenClaw có thể tích hợp các công cụ giao tiếp với các mô hình ngôn ngữ lớn để tự chủ hoàn thành các nhiệm vụ như quản lý tệp, xử lý email và phân tích dữ liệu ngay trên máy tính của người dùng.
Thông qua các "gói kỹ năng", nó liên tục mở rộng khả năng, dần tiến hóa thành một "nhân viên kỹ thuật số" đúng nghĩa.
Sự trỗi dậy của OpenClaw không chỉ thay đổi nhận thức của công chúng về cách thức hoạt động của AI, mà còn đẩy khái niệm OPC trở thành từ khóa trung tâm của làn sóng khởi nghiệp mới.
Anh Gu Lin là một ví dụ điển hình khác cho thế hệ doanh nhân “một thành viên” này. Sau Tết Nguyên đán năm nay, anh quyết định từ chức tại một công ty công nghệ ở Duy Phường, tỉnh Sơn Đông để tập trung hoàn toàn vào dự án riêng. Anh chia sẻ rằng mình đã chuẩn bị cho thời khắc này từ nhiều năm: "Nếu muộn hơn một chút, tôi có thể sẽ bỏ lỡ con sóng này."
Theo góc nhìn của Gu Lin, đây là thời điểm vàng cho mô hình doanh nghiệp 1 thành viên khi sự ổn định của công việc giảm đi nhưng độ chín muồi về công nghệ lại tăng cao, đồng thời chi phí khởi nghiệp đã giảm xuống mức tối thiểu.
Tương tự, anh Guo Jilong, một nghiên cứu sinh tiến sĩ 24 tuổi ngành khoa học máy tính, cũng tin rằng AI đã chuyển dịch mô hình khởi nghiệp từ việc "theo đuổi ý tưởng" sang "khởi nghiệp nhanh". Sản phẩm có thể được phát triển, thử nghiệm và tối ưu hóa liên tục thông qua các vòng lặp chớp nhoáng.
Thực tế, xu hướng này không chỉ giới hạn tại Trung Quốc. Sam Altman, người sáng lập OpenAI, từng dự đoán rằng trong kỷ nguyên AI, sẽ có những công ty kỳ lân (định giá trên 1 tỷ USD) chỉ có duy nhất một nhân sự.
Dữ liệu từ công ty fintech Carta (Mỹ) cho thấy khoảng 36% các startup mới thành lập tại Mỹ năm ngoái được dẫn dắt bởi một người sáng lập duy nhất, tăng 5 điểm phần trăm so với năm trước đó.
Tại Trung Quốc, OPC không còn chỉ là một khái niệm pháp lý về "công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên". Nhờ sự đột phá của AI, nó đã trở thành một mô hình kinh doanh mới: Với sự hợp tác của trí tuệ nhân tạo, một cá nhân có thể hoàn thành toàn bộ quy trình từ phát triển sản phẩm đến đưa ra thị trường.
Anh Wang Rui, một người từng làm việc tại một tập đoàn Internet lớn ở Bắc Kinh, thừa nhận rằng: "Nếu không có AI, tôi có lẽ đã không thể khởi nghiệp." AI giúp anh bù đắp những khiếm khuyết trong tuyển dụng và tiếp thị, đồng thời tái cấu trúc lại bộ máy. Những công việc trước đây cần nhân sự chuyên trách giờ đây được AI xử lý gọn gàng.
AI là đòn bẩy, không phải phép màu
Tờ SCMP cho hay cách quán Genesis Bar khoảng 20km, Cộng đồng AI North Latitude tại Trung Quan Thôn đã thu hút 135 công ty AI kể từ tháng 7 năm ngoái, trong đó có 47 công ty theo mô hình OPC.
Anh Dong Bo, người vận hành vườn ươm khởi nghiệp công ty 1 thành viên tại đây, cho biết lợi thế lớn nhất của mô hình này là chi phí thử sai cực thấp. Khoản đầu tư cốt lõi chỉ là máy tính, sức mạnh tính toán và thời gian.
Công ty Beijing Huacheng Technology của Wang Rui là một ví dụ. Với đội ngũ chỉ khoảng 10 người, họ đã tung ra Zopia, một công cụ tạo video bằng AI cho phép người dùng tạo video hoàn chỉnh chỉ bằng một cú nhấp chuột từ kịch bản có sẵn.
Dù phải đối mặt với những đối thủ khổng lồ như ByteDance hay Kuaishou, Wang tin rằng lợi thế của họ nằm ở tốc độ ra quyết định và khả năng lặp lại sản phẩm nhanh chóng dựa trên phản hồi của người dùng.
Dẫu vậy, thách thức về chi phí vận hành vẫn hiện hữu. "Token" (đơn vị đo lường cơ bản trong xử lý thông tin của các mô hình ngôn ngữ lớn) đang trở thành một loại chi phí biến đổi đáng kể. Hiện tại, các startup này phải chi từ hàng trăm đến hàng nghìn USD mỗi tháng cho phí sử dụng mô hình.
Bên cạnh đó, con đường trở thành một "đội quân một người" không phải là không có rào cản. Zou Ling, người sáng lập cộng đồng OPC Honghub tại Hàng Châu, nhấn mạnh rằng doanh nghiệp 1 thành viên không giống với những người làm việc tự do (freelancer) hay hộ kinh doanh truyền thống.
Sự khác biệt cốt yếu nằm ở việc cá nhân đó theo đuổi năng lực sản xuất có khả năng mở rộng (scaleup), sử dụng AI như một hệ số nhân.
Ông Zhou Hongyi, Chủ tịch tập đoàn Qihoo 360, nhận xét rằng có một sự hiểu lầm phổ biến là chỉ cần dùng nhiều công cụ AI và tự động hóa quy trình là trở thành OPC. Theo ông, cốt lõi của OPC không nằm ở công cụ mà nằm ở "đội ngũ".
Cụ thể là một người hoặc một nhóm nhỏ phối hợp với một đội ngũ các AI Agent chuyên biệt đóng các vai trò khác nhau như viết nội dung, phát triển, marketing, phân tích dữ liệu hay vận hành.
Ngay cả Guo Jilong cũng thừa nhận việc sử dụng OpenClaw đòi hỏi trình độ nhất định: "Nó có tiềm năng phát triển thành một nhân viên kỹ thuật số thực thụ, nhưng liệu con người có thể huấn luyện nó đến trình độ đó hay không vẫn còn là một dấu hỏi."
Trước sức hút của làn sóng khởi nghiệp mới, chính quyền các địa phương tại Trung Quốc đang ráo riết vào cuộc để thu hút nhân tài. Tháng 11/2025, Tô Châu đặt mục tiêu trở thành "thành phố ưu tiên cho khởi nghiệp OPC", dự kiến xây dựng 30 cộng đồng OPC và thu hút 10.000 nhân tài vào năm 2028.
Thượng Hải, Thâm Quyến và Bắc Kinh cũng không đứng ngoài cuộc với hàng loạt chính sách hỗ trợ, đặc biệt là các biện pháp xoay quanh hệ sinh thái OpenClaw.
Mặc dù vậy, khoảng cách giữa chính sách và thực tế vẫn còn tồn tại. Gu Lin chia sẻ rằng dù anh là đối tượng trọng điểm của các chính sách hỗ trợ nhưng thực tế khi triển khai vẫn gặp nhiều trở ngại. Với những doanh nhân OPC, không gian văn phòng miễn phí không phải là nhu cầu cấp thiết bằng hỗ trợ về sức mạnh tính toán, nguồn vốn và quyền truy cập vào các tài nguyên ngành.
Cuối cùng, dù mô hình OPC đang mang lại luồng sinh khí mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp, giới chuyên gia cảnh báo không nên coi đây là "liều thuốc" cho vấn đề thất nghiệp của giới trẻ. Zou Ling nhấn mạnh: "Đối với đại đa số thanh niên, một công việc ổn định vẫn là nhu cầu thực tế hơn. Nếu coi OPC là giải pháp cho vấn đề việc làm, điều đó có thể làm biến dạng giá trị cốt lõi và ý định ban đầu của mô hình này."
Sự trỗi dậy của những "đội quân một người" như Gu Lin hay Wang Rui minh chứng cho một kỷ nguyên mà sức mạnh của cá nhân được khuếch đại bởi công nghệ. Dù có trở thành những kỳ lân tỷ USD hay chỉ dừng lại ở những doanh nghiệp có dòng tiền ổn định, họ đang viết lại định nghĩa về hiệu suất và sự sáng tạo trong nền kinh tế số.
*Nguồn: SCMP, BI
