Lực lượng chức năng phát hiện các lô hàng có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ - Ảnh: Cục Hải quan
Tại Hội nghị ngày 2/6/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; duy trì thường xuyên, liên tục công tác đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Thực hiện chỉ đạo này, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) đã tham mưu Bộ KH&CN ban hành văn bản hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương thực hiện chế độ báo cáo hằng tháng theo Thông báo số 287/TB-VPCP; đồng thời theo dõi, tổng hợp tình hình triển khai trên phạm vi cả nước để kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
Theo Bộ KH&CN, việc duy trì chế độ báo cáo định kỳ giúp công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ được triển khai thường xuyên, có số liệu đánh giá cụ thể và tăng cường sự phối hợp thống nhất giữa các lực lượng thực thi.
Bên cạnh đó, Cục Sở hữu trí tuệ tiếp tục hỗ trợ chuyên môn cho các cơ quan thực thi. Trong giai đoạn triển khai Công điện số 38, Cục đã cung cấp 24 ý kiến chuyên môn và 28 công văn cung cấp thông tin sở hữu công nghiệp phục vụ xác minh, xử lý các vụ việc.
Cục cũng đang tham mưu rà soát cơ chế, chính sách về thực thi quyền sở hữu trí tuệ; nghiên cứu cơ chế phối hợp liên ngành và xây dựng Chương trình phối hợp hành động đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ giai đoạn 2026-2030 nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng.
Tạo chuyển biến rõ nét trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ
Theo báo cáo của các bộ, ngành và địa phương gửi Bộ KH&CN, trong thời gian từ ngày 7/5 đến 24/6/2026, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện 3.312 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Trong đó, 2.756 vụ đã bị xử lý hành chính, với tổng số tiền xử phạt hơn 31,4 tỷ đồng; trị giá hàng hóa vi phạm gần 120 tỷ đồng; 2.764 tổ chức, cá nhân bị xử lý.
Về xử lý hình sự, các cơ quan chức năng đã khởi tố 85 vụ án liên quan đến hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; 11 vụ được tòa án thụ lý và 7 vụ đã được xét xử với 8 bị can.
Đáng chú ý, trong số các vụ án hình sự có 74 vụ xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý theo Điều 226 Bộ luật Hình sự và 11 vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
Đặc biệt, lần đầu tiên lực lượng công an khởi tố vụ án xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính, cho thấy công tác xử lý vi phạm trên môi trường số đang được đẩy mạnh.
Các cơ quan chức năng cũng đã ngăn chặn truy cập 2.102 website vi phạm, gồm 534 website phim lậu, 218 website truyện lậu, 21 website bán hàng có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và 1.329 website phát sóng bóng đá trái phép.
Trong xử lý hành chính, các vụ xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý chiếm tỷ trọng lớn với 2.712 vụ; ngoài ra có 31 vụ xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và 13 vụ xâm phạm các đối tượng sở hữu trí tuệ khác.
Theo Bộ KH&CN, kết quả đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đạt kết quả thực chất, tạo chuyển biến rõ rệt.
Các bộ, ngành, địa phương đều hoàn thành vượt yêu cầu tăng tối thiểu 20% số vụ xử lý so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung cả nước, số vụ xử lý hành chính trong giai đoạn này cao gấp 3,1 lần mức trung bình của một tháng trong năm 2025. Riêng trong tháng 6/2026, nhiều địa phương ghi nhận kết quả nổi bật như TPHCM, Hải Phòng, Ninh Bình, Hưng Yên...
Những kết quả này phản ánh sự quyết liệt của các địa phương trong kiểm tra, kiểm soát thị trường và đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Bên cạnh những kết quả đạt được, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi trên cả thị trường truyền thống và môi trường thương mại điện tử.
Tại một số chợ truyền thống, trung tâm thương mại vẫn còn tình trạng bày bán công khai hàng hóa giả mạo nhãn hiệu. Trong khi đó, hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng thực thi ở một số nơi còn chưa chặt chẽ; việc chia sẻ dữ liệu phục vụ điều tra, xử lý vi phạm chưa kịp thời; ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong giám sát, phát hiện vi phạm trên môi trường số còn hạn chế.
Hơn nữa, một số hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ chưa được quy định đầy đủ trong Bộ luật Hình sự; chế tài đối với một số tội danh chưa đủ sức răn đe. Bên cạnh đó, việc tổng hợp số liệu từ nhiều nguồn còn gặp khó khăn do chưa có cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền sở hữu trí tuệ được chuẩn hóa và liên thông.
Tập trung xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số
Để duy trì kết quả đạt được, trong thời gian tới, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai quyết liệt Công điện số 38/CĐ-TTg và Thông báo số 287/TB-VPCP với tinh thần "không ngừng, không nghỉ, không có vùng cấm, không có ngoại lệ".
Bộ KH&CN đề xuất tập trung xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số; tăng cường kiểm tra việc chấp hành quy định về bản quyền phần mềm máy tính tại doanh nghiệp; đẩy mạnh kiểm tra hàng hóa xuất nhập khẩu qua biên giới và chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa có căn cứ rõ ràng là giả mạo về sở hữu trí tuệ.
Cùng với đó, các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục rà soát, chuẩn hóa số liệu báo cáo, bảo đảm thống nhất giữa báo cáo của các cơ quan Trung ương theo ngành dọc và báo cáo của địa phương, đặc biệt đối với số liệu do lực lượng hải quan và công an xử lý.
Bộ KH&CN cũng đề nghị tăng cường công tác thông tin, truyền thông về kết quả thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg nhằm nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, góp phần tạo đồng thuận xã hội trong công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
