Theo thông tin từ Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), cảnh sát Nam Phi đã phát hiện và bắt giữ ông Chu Đăng Khoa sau thời gian phát lệnh truy nã. Các cơ quan chức năng sở tại cáo buộc ông Khoa có liên quan đến mạng lưới buôn bán sừng tê giác và xương hổ từ châu Phi sang châu Á.
Cơ quan điều tra tại Nam Phi xác định ông Khoa sở hữu trang trại Voi Game Lodge ở tỉnh North West và là nghi phạm dàn dựng vụ cướp 98 chiếc sừng tê giác tại chính cơ sở này nhằm tuồn hàng ra thị trường chợ đen.
Thông tin này được đăng tải tại website của DA (da.org.za) - một chính đảng lớn tại Nam Phi.
Đánh giá về sự việc, bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV nhận định:
“Nỗ lực triệt phá các đường dây tội phạm về buôn bán ĐVHD xuyên quốc gia hiện vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Tuy nhiên, vụ bắt giữ thành công Chu Đăng Khoa là một dấu mốc cho thấy không ai có thể đứng ngoài vòng pháp luật và chúng ta hoàn toàn có thể chấm dứt được nạn săn bắt và buôn bán ĐVHD trái phép. ” Cũng theo bà Hà: “ Tinh thần kiên định, quyết tâm truy quét tới cùng các đường dây tội phạm và quan điểm không khoan nhượng chính là chìa khóa dẫn đến thành công! ”
Ông Khoa được cho là đã rời Việt Nam sang Nam Phi từ cuối năm 2023, trùng với thời điểm cơ quan chức năng trong nước bắt đầu điều tra các sai phạm kinh tế tại doanh nghiệp của gia đình.
Tại Việt Nam, ông Chu Đăng Khoa thường được biết đến với danh xưng "đại gia kim cương", đồng thời là cổ đông quan trọng của Công ty cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức.
Doanh nghiệp này thành lập năm 2001, hoạt động đa ngành từ kinh doanh xăng dầu, bất động sản đến logistics và vận tải biển. Tính đến kỳ thay đổi đăng ký kinh doanh cuối tháng 9/2023, Thiên Minh Đức ghi nhận mức vốn điều lệ hơn 2.000 tỷ đồng. Cơ cấu cổ đông cho thấy quyền chi phối thuộc về bà Chu Thị Thành (mẹ ông Khoa) với 77,15% cổ phần, ông Chu Đăng Khoa sở hữu 22,77% cổ phần, và 0,08% còn lại thuộc về cá nhân ông Vương Đình Quán.
Trước đó, vào ngày 18/1/2025, Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố bà Chu Thị Thành, Chủ tịch Hội đồng quản trị, cùng 6 đồng phạm là các nhân sự chủ chốt của tập đoàn. Nhóm bị can bị điều tra về hành vi chiếm đoạt quỹ bình ổn xăng dầu với số lượng lớn, phạm tội tham ô tài sản và vi phạm quy định về in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn.
Hồ sơ hoạt động của Thiên Minh Đức cũng ghi nhận các vi phạm về tài chính khi Thanh tra Chính phủ kết luận doanh nghiệp kê khai sai thuế bảo vệ môi trường, dẫn đến tổng số tiền thuế phải nộp tăng thêm gần 3.300 tỷ đồng trong giai đoạn 2018-2021.
Tiếp đó, vào tháng 8/2024, doanh nghiệp bị tước giấy phép xuất nhập khẩu xăng dầu 45 ngày và bị phạt hành chính do chậm đóng hơn 2 tỷ đồng tiền bảo hiểm cho 108 người lao động.
