Nhóm lao động phi chính thức dễ bị tổn thương, dễ có nguy cơ bỏ lại phía sau
Ngày 7/5, Báo Người Lao động phối hợp với Nền tảng tuyển dụng Việc Làm Tốt tổ chức Talkshow “Chính sách mới 2026: Cú hích nào cho thị trường lao động?”, nhằm phân tích về chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội (BHXH) và cơ hội việc làm trong bối cảnh thị trường biến động.
Phân tích về người lao động thuộc khu vực phi chính thức, tại talkshow, ông Trần Dũng Hà - Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, đây là nhóm người lao động dễ bị tổn thương, dễ có nguy cơ bỏ lại phía sau nhiều nhất.
“Đây là nhóm thường sẽ không có bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. Họ rất nhạy cảm, chỉ những thay đổi nhỏ của thị trường trong nước và quốc tế cũng đã ảnh hưởng rất lớn đến công việc, nghề nghiệp của họ”, ông Hà giải thích.
Theo Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh, hiện nay, với xu hướng chuyển đổi số đã xuất hiện nhóm lao động chạy xe ôm công nghệ, giao hàng (shipper) trên các nền tảng. Song, họ không có mối quan hệ lao động không rõ ràng với doanh nghiệp. Ngoài ra, việc người lao động hoạt động trên nền tảng quản lý bằng thuật toán hiện nay pháp luật chưa điều chỉnh. Vì vậy, việc phải tham gia BHXH bắt buộc cho những đối tượng này hiện đang bị "bỏ trống".
Đơn cử như tại TP. Hồ Chí Minh, theo thống kê, có khoảng 400.000 người đang làm xe ôm công nghệ. “Với 400.000 người này, về lâu dài nếu không được tham gia bất cứ chế độ nào về an sinh xã hội, về BHXH bắt buộc, tai nạn lao động… thì về sau, xã hội phải chịu gánh nặng chăm lo cho những người thuộc trường hợp trên, bên cạnh những nhóm yếu thế khác", lãnh đạo BHXH TP. Hồ Chí Minh chỉ ra.
Mục tiêu cuối cùng của BHXH là giúp cho nhiều người lao động có cơ hội thụ hưởng lương hưu khi về già
Cũng tại Talkshow, ông Trần Dũng Hà nhận định, về cơ bản, tất cả các quốc gia trên thế giới xây dựng chính sách đều hướng đến mục tiêu giống nhau. Mục tiêu cuối cùng vẫn là vì sự phát triển của đất nước và phục vụ cho người dân của các quốc gia đó.
Ông Hà khẳng định, chính sách BHXH là một chính sách đặc thù về an sinh xã hội của Việt Nam và cũng không nằm ngoài nguyên tắc chung đó. Cụ thể, mục tiêu cuối cùng của BHXH là giúp cho nhiều người lao động có cơ hội được thụ hưởng lương hưu khi về già, đảm bảo quyền an sinh xã hội tối thiểu của mỗi người dân.
Do đó, Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh chia sẻ, người lao động cứ yên tâm tin tưởng vì không có một nhà nước nào ban hành một chính sách để làm tổn hại đến quyền lợi của công dân nước mình. Vấn đề nằm ở việc chính sách không thể làm hài lòng hết mong muốn của tất cả mọi người mà chỉ đáp ứng được kỳ vọng của số đông người lao động.
Về việc làm sao để người lao động có niềm tin vào chính sách, ông Trần Dũng Hà cho rằng, để cho người lao động tin vào chính sách thì họ phải phải hiểu mà muốn hiểu được chính sách đầu tiên là họ phải biết. Họ phải biết biết về chính sách đó ban hành để làm gì, mục đích gì, họ phải hiểu được quyền lợi của họ khi tham gia và cuối cùng khi họ đã biết, đã hiểu thì chắc chắn họ sẽ có niềm tin vào chính sách.
Bên cạnh đó, việc tổ chức thực hiện chính sách cũng phải hết sức thuận lợi, dễ dàng cho người tham gia. Đồng thời, sự phục vụ của các cơ quan nhà nước có liên quan đến việc thực hiện chính sách phải hết sức là thông thoáng, hết sức thuận lợi và dễ dàng. Ngoài ra, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải làm rõ ràng, làm tốt công tác tuyên truyền pháp luật cho người dân, người lao động để họ hiểu biết về các quy định. Khi đã biết, đã hiểu thì họ sẽ có niềm tin.
"Cá nhân tôi nghĩ, đối với chính sách BHXH hiện nay, niềm tin của người lao động vào các chính sách BHXH đang rất cao.
