Nếu tra danh sách cập nhật các quốc gia trên thế giới, giữa Namibia và Nepal sẽ xuất hiện một cái tên có thể còn xa lạ: Naoero.
Đây là tên mới của Nauru, một quốc đảo nhỏ ở Nam Thái Bình Dương. Quốc hội nước này đã nhất trí thông qua việc đổi tên vào tháng 5, và quyết định chính thức có hiệu lực vào tuần trước sau khi Tổng thống David Adeang xác nhận.
Quốc đảo nhỏ thứ hai thế giới
Naoero có diện tích khoảng 21 km², là quốc gia thành viên đầy đủ của Liên Hợp Quốc với diện tích nhỏ thứ hai thế giới, chỉ lớn hơn Monaco. Với khoảng 11.000 dân, nước này cũng là quốc gia có dân số ít thứ hai, chỉ đứng trên Tuvalu.
Con người đã sinh sống trên đảo khoảng 3.000 năm. Từ thế kỷ 18, các cường quốc phương Tây lần lượt đặt chân đến và kiểm soát hòn đảo. Naoero từng nằm dưới sự cai trị của Đức, Australia, Nhật Bản, trước khi trở thành lãnh thổ được Australia, New Zealand và Vương quốc Anh đồng bảo hộ. Quốc gia này giành độc lập vào năm 1968 với tên gọi Nauru.
Nauru từng là cái tên khiến cả thế giới phải ngưỡng mộ trong thập niên 80 vì độ giàu có. Nguồn gốc của sự giàu có không đến từ những mỏ vàng hay kim cương lấp lánh, mà từ lớp quặng photphorit. Chúng là phân chim biển tích tụ hàng ngàn năm, bao phủ dày đặc hòn đảo.
Sau khi độc lập vào năm 1968, Nauru nắm toàn quyền khai thác "kho báu" này. Trong chớp mắt, họ trở thành quốc gia có GDP bình quân đầu người cao thứ 2 thế giới, chỉ sau UAE. Người dân Nauru sống trong một "thiên đường không tưởng": không thuế, y tế miễn phí, giáo dục miễn phí, và mỗi gia đình sở hữu trung bình tới 4 chiếc ô tô sang trọng. Cuộc sống mỗi ngày như một bữa tiệc bất tận, nơi tiền bạc nhiều đến mức người dân quên cả khái niệm tiết kiệm.
Nhưng cái giá của sự xa xỉ đó là sự tàn phá khủng khiếp. Việc khai thác quặng lộ thiên triệt để đã biến 80% diện tích hòn đảo trở thành một vùng đất cằn cỗi, nham nhở như bề mặt của mặt trăng. Khi nguồn "vàng trắng" cạn kiệt, Nauru cũng rơi tự do xuống đáy vực. Kể từ đó, nước này chuyển sang các lĩnh vực khác, kể cả việc tiếp nhận và vận hành các trung tâm xử lý người xin tị nạn cho Australia.
Vì sao đổi tên?
Trên thực tế, đây không hẳn là một cái tên mới.
Người dân Naoero sử dụng cả tiếng Anh và tiếng Nauruan - ngôn ngữ bản địa. Trong tiếng Nauruan, tên chính thức của quốc gia vốn là Naoero. Tên gọi Nauru xuất hiện do những người nước ngoài gặp khó khăn trong việc phát âm "Naoero" và dần sử dụng cách gọi khác.
Khi đề xuất sửa đổi hiến pháp hồi tháng 2, chính phủ cho biết việc đổi tên nhằm "tôn vinh di sản, ngôn ngữ và bản sắc dân tộc một cách trọn vẹn hơn".
Cách phát âm "Naoero" cũng có thể khác nhau tùy theo giọng Anh, Australia hay Mỹ. Đồng thời, tên gọi dành cho người dân nước này cũng được đổi từ Nauruan sang dei-Naoero.
Theo các chuyên gia, việc đổi tên quốc gia thường là một phần trong quá trình xóa bỏ dấu ấn thời kỳ thuộc địa và khẳng định bản sắc dân tộc.
Ông Derek H. Alderman, giáo sư địa lý tại Đại học Tennessee và chuyên gia về địa danh học, cho rằng quá trình "phi thực dân hóa" trong việc đặt tên địa danh nhằm giải quyết thực tế rằng nhiều quốc gia dù đã độc lập về chính trị và kinh tế vẫn đang mang dấu ấn văn hóa và ngôn ngữ do các cường quốc thuộc địa để lại.
Theo ông, việc đổi tên là một phần của nỗ lực khắc phục những di sản văn hóa, ngôn ngữ đó và khẳng định sự trở về với bản sắc trước thời kỳ thuộc địa.
Theo NYT
