Ảnh minh họa
Dự án đường sắt cao tốc HS2 tại Anh được khởi công vào năm 2020, là tuyến đường sắt cao tốc kết nối London với Birmingham. Đây cũng là tuyến liên thành phố đầu tiên được xây dựng ở phía Bắc London trong hơn một thế kỷ qua.
Dự án không chỉ nhằm tăng cường năng lực cho hệ thống đường sắt vốn đã quá tải, mà còn mang đến hành trình nhanh hơn và không phát thải carbon giữa hai thành phố lớn nhất của Anh. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển từ London đến Birmingham sẽ được rút ngắn tới 40%, chỉ còn 49 phút.
HS2 được chia thành ba giai đoạn: Giai đoạn 1 nối London với West Midlands; Giai đoạn 2a kéo dài đến Crewe, kết nối khu vực phía Bắc; và Giai đoạn 2b hoàn thiện tuyến đến Manchester và Leeds.
Tuy nhiên, tiến độ Giai đoạn 1 đã liên tục bị điều chỉnh. Theo tạp chí New Civil Engineer, giai đoạn này ban đầu dự kiến hoàn thành vào năm 2026. Tuy nhiên, đến tháng 11/2023, báo cáo mới nhất cho thấy thời hạn đã bị lùi đến năm 2029, rồi tiếp tục lùi đến 2033. Gần đây nhất, dự án lại tiếp tục bị tuyên bố trì hoãn thêm một lần nữa.
Nguyên nhân chủ yếu do những thay đổi lớn về quy mô dự án, cùng với các thách thức kỹ thuật và tài chính ảnh hưởng đến tiến độ ban đầu. Đáng chú ý, thời hạn thực sự hoàn thành dự án sẽ tiếp tục được điều chỉnh phụ thuộc vào tình hình thi công.
Tờ Building (Anh) cho biết, Tập đoàn Xây dựng Đường sắt Trung Quốc (CRCC) từng đề xuất thi công dự án HS2, đồng thời cam kết chi phí thấp hơn một nửa nhờ kinh nghiệm xây dựng hệ thống đường sắt cao tốc lớn nhất thế giới, với giá trung bình chỉ từ 17-21 triệu USD/km, thấp hơn nhiều so với mức 25-39 triệu USD/km tại châu Âu.
Tuy nhiên, Anh đã từ chối đề xuất này. Nguyên nhân chính là do đường sắt cao tốc được xem là hạ tầng chiến lược, và chính phủ Anh muốn kiểm soát chuỗi cung ứng trong nước để bảo vệ lợi ích cho doanh nghiệp nội địa.
Đồng thời, Anh cũng ưu tiên đảm bảo rằng việc xây dựng HS2 sẽ mang lại việc làm và đóng góp trực tiếp vào nền kinh tế quốc gia. Các chuyên gia lo ngại rằng nếu Trung Quốc tham gia dự án, Anh có thể rơi vào tình trạng phụ thuộc quá mức vào nước ngoài trong những lĩnh vực trọng yếu.
Thay vào đó, Anh đã chọn công nghệ của Nhật Bản và Pháp cho các đoàn tàu cao tốc. Cụ thể, HS2 sẽ sử dụng tàu tốc độ tối đa 360 km/h, được thiết kế bởi các nhà sản xuất như Hitachi và Alstom. Những con tàu này tích hợp công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm tiếng ồn, đồng thời hệ thống đường ray sử dụng công nghệ không mối nối nhằm giảm độ rung lắc, tăng độ ổn định và độ bền.
Với các cầu và hầm lớn, dự án áp dụng công nghệ máy khoan hầm (Tunnel Boring Machine - TBM) để đảm bảo thi công an toàn, nhanh chóng, theo Railway News.
Về công nghệ quản lý vận hành, HS2 sẽ triển khai hệ thống kiểm soát tàu tự động ETCS thế hệ mới nhất, giúp giám sát và điều khiển tàu ở tốc độ cao với độ chính xác tối đa. Ngoài ra, hệ thống tín hiệu kỹ thuật số cũng được tích hợp để nâng cao hiệu quả khai thác, giảm nguy cơ va chạm và tối ưu hóa lịch trình vận hành.
Theo The Business Times, chi phí ước tính của dự án đã gần như tăng gấp ba, từ 37,5 tỷ bảng năm 2013 lên hơn 100 tỷ bảng Anh (tương đương 136 tỷ USD), trở thành một trong những tuyến đường sắt đắt đỏ nhất thế giới.
Mới đây, The Guardian đưa tin vào tháng 3/2026, Anh đã yêu cầu dự án đường sắt cao tốc HS2 xem xét vận hành tàu ở tốc độ thấp hơn, nhằm kiềm chế ngân sách đang tăng vọt và đưa tuyến đường vào khai thác sớm nhất có thể.
Công ty HS2 Ltd sẽ đánh giá liệu việc giới hạn tốc độ ở mức 186 dặm/giờ (300 km/h) thay vì 224 dặm/giờ có thể tiết kiệm chi phí, có thể lên tới hàng tỷ bảng Anh, đồng thời giúp tuyến đường sắt đi vào hoạt động sớm hơn trong những năm 2030.
Hiện nay, phần lớn tàu nhanh tại Anh chạy tối đa 125 dặm/giờ, trong khi các tuyến tàu cao tốc đến Kent và đường hầm eo biển Manche (Channel Tunnel) sử dụng tuyến HS1 có tốc độ tối đa 186 dặm/giờ, đây là mức phổ biến tại châu Âu.
Trong bản cập nhật gửi Quốc hội, Bộ trưởng Giao thông Heidi Alexander cho biết, “kể từ khi Giám đốc điều hành HS2, Mark Wild, đưa ra kế hoạch tái thiết lập tiến độ và ngân sách dự án, quy mô thách thức đã trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết”.
Đáng chú ý, chưa có tuyến đường sắt nào tại Anh được thiết kế để chạy ở tốc độ 360 km/h. Điều này đồng nghĩa dự án sẽ phải chờ hoàn thành đường ray HS2 mới có thể thử nghiệm tàu, một cách tiếp cận có thể làm tăng chi phí và trì hoãn tiến độ hoàn thành. Giải pháp thay thế là phải đưa tàu ra nước ngoài để thử nghiệm.
Bà Alexander nhận định vai trò lãnh đạo của ông Wild, cho biết HS2 hiện đang vận hành đúng hướng, đạt được các cột mốc xây dựng, bao gồm hoàn tất đào toàn bộ 23 dặm đường hầm sâu cần thiết cho giai đoạn mở đầu của tuyến.
Chính phủ kỳ vọng sẽ kiểm soát được chi phí trước khi công bố kế hoạch tái thiết lập hoàn chỉnh, bao gồm tổng mức đầu tư được tính lại theo giá năm 2026. Sau nhiều năm lạm phát tăng cao trong đại dịch Covid, với chi phí lao động và thép tăng mạnh, tổng mức đầu tư được dự báo sẽ vượt 100 tỷ bảng Anh.
Bản cập nhật định kỳ 6 tháng công bố vào tháng 3/2026 cho thấy tổng chi phí đến nay đã đạt 46,2 tỷ bảng (theo giá hiện tại), bao gồm 2,6 tỷ bảng dành cho đoạn phía Bắc từ Birmingham đến Manchester, phần đã bị hủy bỏ vào năm 2024.
Giám đốc điều hành HS2 cho biết: “Tôi đã cam kết với Bộ trưởng Giao thông rằng sẽ lấy lại quyền kiểm soát dự án HS2 và chấm dứt tình trạng đội chi phí cũng như chậm tiến độ. Khi hiệu suất đang cải thiện theo chiều hướng tích cực, nhờ nỗ lực của 30.000 lao động trên công trường, chúng tôi đang xem xét các phương án để tăng hiệu quả hơn nữa. Tốc độ chưa bao giờ là mục tiêu chính. Tuyến đường sắt này sẽ mang lại hành trình tốt hơn, tăng năng lực vận tải cho toàn mạng lưới, và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ".
