Trong bối cảnh thị trường xe điện Việt Nam đang chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ với sự góp mặt của nhiều "tay chơi" nội địa lẫn quốc tế, Yadea (thương hiệu xe điện bán chạy hàng đầu Trung Quốc) đã chính thức lộ diện chiến lược bành trướng đầy tham vọng. Không dừng lại ở việc nhập khẩu và phân phối, Yadea đang thực hiện một lộ trình nội địa hóa sâu rộng, biến Việt Nam thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu của mình.
Cột mốc đầu tiên của hãng là khánh thành nhà máy sản xuất thông minh tại Khu công nghiệp Tân Hưng (Bắc Ninh). Với tổng vốn đầu tư giai đoạn 1 lên tới 100 triệu USD trên diện tích 232.200 m², đây không chỉ là một nhà máy đơn thuần mà là đại bản doanh sản xuất thông minh lớn nhất của hãng tại Đông Nam Á, hiện thực hóa cam kết "Nội địa hóa sâu rộng".
Tổng giám đốc Yadea Việt Nam, ông Liu Jia khẳng định chiến lược của tập đoàn Yadea là toàn cầu hóa, trong đó Việt Nam đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình tiêu thụ xe hai bánh trên quy mô toàn cầu. Ông nhấn mạnh Việt Nam là một trong những thị trường có lượng xe hai bánh lớn nhất thế giới, và đây là nguyên nhân cốt lõi để Yadea chọn đặt nhà máy tại đây.
Công suất 1 triệu xe
Điểm nhấn đáng chú ý nhất tại sự kiện chính là năng lực sản xuất "khủng": 1 triệu xe mỗi năm. Nếu hoàn thành giai đoạn 2 có thể lên đến 2 triệu xe/năm.
Tuy nhiên, thay vì chạy đua theo sản lượng ngay lập tức, hãng đưa ra một mục tiêu thực tế hơn: 300.000 xe trong năm nay.
"Mặc dù công suất hiện tại có thể thực hiện được 1 triệu xe/năm, nhưng do nhu cầu thị trường hiện nay vẫn chưa lớn đến mức đó, YADEA dự kiến sẽ đưa ra thị trường khoảng 300.000 xe trong năm nay", Tổng giám đốc Yadea Việt Nam, ông Liu Jia cùng ban lãnh đạo công ty cho hay.
Con số 300.000 xe này bao gồm cả phục vụ nội địa và một phần xuất khẩu trong khu vực.
Với công suất thiết kế lên đến 1 triệu xe/năm và kế hoạch mở rộng giai đoạn 2, nhà máy tại Việt Nam không chỉ phục vụ nội địa mà còn đóng vai trò là trung tâm sản xuất để tiến ra khu vực.
Khác với cách tiếp cận trực diện đến người dùng cuối của một số đối thủ, Yadea thể hiện cách tiếp cận khác cho hệ thống đối tác đại lý.
"Một ngành hàng có thể đưa những người hợp tác cùng mình kiếm được tiền, như vậy mới gọi là một ngành hàng và một công ty có giá trị. Khi đại lý cảm thấy họ có không gian để phát triển và có lợi nhuận, họ mới có thể phục vụ thật tốt cho người tiêu dùng".
Đây là lời giải cho bài toán phủ sóng thần tốc. Khi lợi ích của đại lý được đảm bảo bằng một biên độ lợi nhuận tốt, họ chính là lực lượng tiên phong đưa xe điện đến từng ngõ ngách, từ thành phố đến các vùng nông thôn.
Mô hình cộng sinh điển hình trong ngành bán lẻ vận tải này giúp giảm thiểu rủi ro vận hành cho hãng mẹ đồng thời tối đa hóa điểm chạm với người dùng.
Tuy nhiên, "vũ khí" nguy hiểm nhất của YADEA lần này không chỉ là xe mà còn là hệ sinh thái đi kèm, tiêu biểu là hệ thống trạm đổi pin (YADEA Swap) vừa lộ diện như một lời khẳng định về hạ tầng năng lượng tiện lợi, sẵn sàng đối đầu trực diện với các mô hình đổi pin hiện hữu trên thị trường.
Bên cạnh đó, việc ký kết hợp tác chiến lược với Grab Việt Nam không chỉ mở ra cơ hội cho các tài xế chuyển đổi sang xe điện mà còn là minh chứng đanh thép cho độ bền và tính kinh tế của sản phẩm trong môi trường giao vận khắc nghiệt.
Trong hơn hai năm qua, thị trường dịch vụ xe máy điện và xe ôm điện tại Việt Nam là một cuộc chơi độc quyền.
Tuy nhiên, liên minh Grab - Yadea đang tạo ra một đối trọng cạnh tranh trong việc sở hữu xe điện cho đối tác tài xế.
Thay vì vận hành một đội xe tự doanh, Grab tận dụng hàng triệu đối tác sẵn có và Yadea đóng vai trò là kho cung ứng thiết bị. Với công suất 2 triệu xe/năm từ nhà máy Bắc Ninh, Yadea hoàn toàn có khả năng "phủ xanh" đội ngũ của Grab trong thời gian ngắn, điều mà trước đây chỉ có một số đối thủ nội địa mới đủ tiềm lực thực hiện.
Để cạnh tranh, liên minh Grab - Yadea đã đưa ra những chính sách hỗ trợ tài chính và vận hành mang tính thực dụng cao, đánh đúng vào tâm lý của người lao động tự do như hỗ trợ chuyển đổi trực tiếp. Việc xem xét mức hỗ trợ lên tới 4.000.000 VNĐ cho mỗi tài xế chuyển đổi sang xe điện Yadea là một cú hích đáng kể. Trong bối cảnh chi phí đầu tư ban đầu luôn là rào cản lớn nhất, con số này giúp thu hẹp khoảng cách giữa xe xăng và xe điện.
Trước đây, hệ thống trạm đổi pin là điểm yếu của những hãng xe máy điện muốn gia nhập thị trường.
Thế nhưng, việc Grab và Yadea thảo luận tích hợp bản đồ trạm đổi pin và trung tâm bảo hành ngay trên ứng dụng dành cho tài xế là bước đi nhằm san bằng lợi thế hạ tầng. Khi trạm đổi pin của Yadea trở nên phổ biến, rào cản về thời gian sạc sẽ được xóa bỏ.
Nội địa hóa
Trả lời phỏng vấn, Tổng giám đốc Liu Jia cho biết hiện tại tỷ lệ nội địa hóa tại Việt Nam của nhà máy Yadea đã đạt 70% (bao gồm khung xe, sơn, lốp, động cơ và pin Graphene). Mục tiêu của hãng là nâng tỷ lệ này lên 90% trong 3-5 năm tới.
Để đạt mục tiêu này, Yadea không chỉ tự sản xuất mà còn lôi kéo các nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng từ Trung Quốc và quốc tế sang đầu tư, qua đó biến Việt Nam thành trung tâm sản xuất và chuỗi cung ứng trọng điểm của họ tại khu vực Đông Nam Á.
Ngoài ra, trả lời cho câu hỏi tại sao Yadea lại đẩy mạnh nội địa hóa tại Việt Nam thay vì duy trì mô hình nhập khẩu linh kiện (CKD) thuần túy? Câu trả lời nằm ở bài toán chi phí và rào cản thương mại.
Việc bản địa hóa sản xuất không chỉ giúp tối ưu hóa thuế nhập khẩu mà còn giúp hãng thích nghi nhanh chóng với đặc tính sử dụng của người Việt, vốn có những yêu cầu khắt khe về độ bền và tính đa dụng của xe.
Tổng giám đốc Liu Jia khẳng định: "Chúng tôi không chỉ mang đến những giải pháp di chuyển chất lượng cao, mà còn từng bước xây dựng một hệ sinh thái giao thông xanh toàn diện, đồng hành cùng Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu Net Zero".
Thực tế cho thấy, chi phí vận hành và giá thành tại Việt Nam có những đặc thù riêng biệt so với các thị trường khác. Việc sở hữu một chuỗi cung ứng tại chỗ giúp Yadea kiểm soát tốt hơn giá bán đầu ra, tạo lợi thế cạnh tranh trực tiếp với các dòng xe máy điện đang có mặt trên thị trường như VinFast hay các hãng xe truyền thống đang rục rịch chuyển đổi như Honda.
Hãng nhấn mạnh không bê nguyên mẫu xe từ Trung Quốc sang mà nghiên cứu sản phẩm riêng cho Việt Nam (như Vigor, V-Lex, Orla) để phù hợp với điều kiện khí hậu nóng ẩm, nồng độ muối cao gây ăn mòn và thói quen sử dụng của người dân.
Không dừng lại ở việc nội địa hóa, Yadea nhận thấy ngành xe điện tại Việt Nam đang thiếu hụt cả chuỗi cung ứng lẫn nhân sự kỹ thuật. Do đó hãng đang hợp tác với các trường đại học, cụ thể là Trường Đại học Công nghiệp Bắc Giang, để đào tạo nhân tài. Dự kiến trong năm nay sẽ cho ra lò 1.750 nhân sự kỹ thuật, trong đó nhiều sinh viên đang được bồi dưỡng thêm tiếng Trung để phục vụ dự án.
Hiện Yadea đã phủ sóng 70% số huyện trên toàn quốc với hơn 700 điểm bán hàng và bảo hành./
