Trong bối cảnh các động lực truyền thống dần bộc lộ giới hạn, Hà Nội đang đặt cược vào trí tuệ nhân tạo (AI) và thương mại điện tử như những "đòn bẩy" then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số. Tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô năm 2026, các chuyên gia và nhà quản lý đã cùng phác thảo một lộ trình chuyển đổi từ tư duy đến hành động, đưa công nghệ trở thành giá trị thực tế cho doanh nghiệp.
Tạo dư địa để khoa học, công nghệ phát triển đột phá
Tại diễn đàn, ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, dù GRDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,22%, mức cao nhất trong nhiều năm, nhưng để hoàn thành mục tiêu cả năm, thành phố cần một cú bứt phá ngoạn mục lên tới 13,44% trong 6 tháng cuối năm. Đây là một thách thức không hề nhỏ, đòi hỏi những động lực tăng trưởng mới ngoài những phương thức truyền thống.
Ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội.
Trọng tâm của chiến lược bứt phá này chính là lực lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), bộ phận chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn. Theo đó, khoảng cách giữa mục tiêu tăng trưởng hiện tại và thực tế chính là dư địa để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thể hiện vai trò đột phá. Thành phố cũng đặt kỳ vọng kinh tế số sẽ đóng góp 22% vào GRDP, trong khi con số hiện tại mới chỉ dừng ở mức 16,7%.
Tuy nhiên, để AI không chỉ là một khái niệm xa vời, doanh nghiệp cần một hệ sinh thái đồng bộ. Ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) nhấn mạnh, tăng trưởng hai con số chỉ khả thi khi doanh nghiệp giải quyết được bốn điểm cốt lõi: Tiếp cận đúng chính sách, ứng dụng đúng công nghệ, kết nối đúng nguồn lực và mở rộng thị trường.
Cụ thể, doanh nghiệp cần chuyển mạnh từ tư duy thụ hưởng chính sách sang năng lực tiếp cận và hấp thụ chính sách. Một chính sách chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi doanh nghiệp hiểu đúng, tiếp cận thuận lợi và chuyển hóa được thành năng lực sản xuất, kinh doanh cụ thể. Vì vậy, Diễn đàn dành trọng tâm cho việc cung cấp thông tin, giải đáp vướng mắc và kết nối doanh nghiệp với các cơ quan quản lý, đơn vị hỗ trợ.
Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số phải trở thành công cụ nâng cao năng suất, chứ không dừng ở khẩu hiệu hay phong trào. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần những giải pháp phù hợp về chi phí, dễ triển khai, có thể đo lường hiệu quả và bảo đảm an toàn dữ liệu. Từ phần mềm quản trị, thương mại điện tử, thanh toán số đến AI và tự động hóa, mọi ứng dụng đều phải trả lời được câu hỏi: doanh nghiệp tiết kiệm được gì, tăng doanh thu ra sao và nâng cao năng lực cạnh tranh như thế nào.
Ngoài ra, nguồn lực cho tăng trưởng không chỉ là vốn tín dụng. Nguồn lực còn bao gồm công nghệ, dữ liệu, nhân lực, mạng lưới đối tác, tập đoàn dẫn dắt, quỹ đầu tư, chuyên gia, viện, trường và hệ thống phân phối. Vì vậy, Diễn đàn được thiết kế như một không gian kết nối thực chất, nơi doanh nghiệp có thể giới thiệu năng lực, nêu nhu cầu, tiếp cận đối tác và tìm kiếm cơ hội tham gia chuỗi cung ứng.
Thị trường phải được xác định là đích đến cuối cùng của mọi hoạt động hỗ trợ. Sản phẩm tốt nhưng không tiếp cận được thị trường thì chưa tạo ra tăng trưởng. Công nghệ hiện đại nhưng không gắn với đơn hàng, khách hàng và dòng tiền thì chưa tạo ra hiệu quả. Do đó, cần nâng cao kết nối thương mại điện tử, logistics, xuất khẩu, hệ thống phân phối và nhu cầu đặt hàng của các tập đoàn lớn.
AI cần tạo ra giá trị thực sự cho doanh nghiệp
Tại diễn đàn, các tham luận về AI không còn là câu chuyện của tương lai mà đã trở thành yêu cầu để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, công nghệ chỉ có ý nghĩa khi giải quyết được những bài toán cụ thể của doanh nghiệp.
Theo bà Ngô Minh Anh, Giám đốc MCG Management Consulting, đưa ra một cái nhìn sắc sảo về thực trạng ứng dụng AI hiện nay. Theo bà, nhiều doanh nghiệp vẫn đang dừng lại ở việc dùng các công cụ phổ biến mà quên mất rằng AI không tự động tạo ra năng suất.
Theo bà, AI không tự động tạo ra năng suất. Năng suất chỉ xuất hiện khi doanh nghiệp đồng thời chuẩn hóa dữ liệu, tái thiết kế quy trình, nâng cao năng lực nhân sự và xác định rõ trách nhiệm trong từng ứng dụng AI. "AI không đơn giản thay thế con người mà đang tái định vị cách tổ chức công việc. Tương lai sẽ thuộc về những doanh nghiệp biết tổ chức hiệu quả sự phối hợp giữa con người và AI", bà Ngô Minh Anh nhấn mạnh.
Khách tham quan gian trưng bày các sản phẩm công nghệ tại sự kiện.
Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Thế Hiệp, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết, thành phố đã từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách phát triển kinh tế số và thương mại điện tử. Các mục tiêu của Trung ương, Luật Thủ đô và các nghị quyết về chuyển đổi số đã được tích hợp trong các kế hoạch phát triển của thành phố, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho doanh nghiệp.
Đáng chú ý, Hà Nội đang triển khai nhiều chương trình như phát triển Gian hàng số của Thủ đô trên sàn thương mại điện tử, Chiến dịch chuyển đổi số 100 ngày, thí điểm mô hình tiêu dùng số và liên thông dữ liệu logistics phục vụ xuất khẩu. Những chương trình này hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.
Song song với đó, PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, thành phố đã xây dựng hệ thống chính sách tương đối toàn diện nhằm hỗ trợ doanh nghiệp từ nghiên cứu, phát triển công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ đến thương mại hóa sản phẩm và thử nghiệm công nghệ mới theo cơ chế sandbox.
Theo PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, các nghị quyết của HĐND thành phố không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo mà còn tạo cơ chế phát triển hạ tầng khoa học - công nghệ, hỗ trợ xây dựng phòng thí nghiệm, quỹ khoa học công nghệ và cơ chế tài chính linh hoạt. Những chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo "bệ đỡ" để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào AI, chuyển đổi số và các mô hình kinh doanh mới.
