Việt Nam đang đầu tư phát triển AI.
Statista dự báo thị trường trí tuệ nhân tạo (AI) Việt Nam dự kiến đạt khoảng 6,91 tỷ USD vào năm 2031, tăng trưởng kép hàng năm gần 39% mỗi năm, một sự bùng nổ khiến hạ tầng đám mây truyền thống quá tải trước các tập dữ liệu lớn. Thực tế đó thúc đẩy các doanh nghiệp chuyển dịch sang hạ tầng đám mây thuần AI (AI-Native Cloud) để đảm bảo tính liên tục và bảo mật.
Trên thực tế, chỉ trong hơn một năm qua, cụm từ "Sovereign AI" (AI chủ quyền) liên tục xuất hiện trong công bố chiến lược công nghệ của nhiều quốc gia. Chính phủ các nước đã chi ra những khoản đầu tư khổng lồ để thúc đẩy phát triển hạ tầng AI nội địa, phục vụ mục tiêu phát triển và bảo đảm quyền tự chủ công nghệ.
Xu hướng nói trên xuất phát từ một thay đổi rất lớn về cách nhìn nhận hạ tầng công nghệ. Trước đây, các trung tâm dữ liệu trong nước được xem như “một cái kho” để cất giữ thông tin, tuân thủ luật pháp về lưu trữ dữ liệu nội địa, bảo vệ tài sản số quốc gia. Bây giờ, đó chỉ là một phần của bài toán.
Đáng chú ý, mặc dù doanh nghiệp lưu trữ dữ liệu tại Việt Nam, nhưng mỗi khi cần tính toán, xử lý hay chạy phần mềm AI, họ vẫn phải gửi thông tin sang máy chủ ở nước ngoài. Khi đó, rủi ro lộ bí mật kinh tế và mất an toàn thông tin vẫn nguyên vẹn.
Theo McKinsey, một quốc gia dù đã giữ được dữ liệu trong nước nhưng vẫn chưa thể tự chủ về công nghệ nếu việc vận hành và kiểm soát AI phải đi mượn hạ tầng từ bên ngoài. Việc tự chủ không chỉ dừng lại ở câu hỏi "dữ liệu nằm ở đâu", mà phải làm rõ về hạ tầng công nghệ đặt ở đâu, ai quản lý, ai sở hữu công nghệ và hệ thống đó tuân thủ theo luật pháp nước nào?
Do đó, tự chủ AI hiểu đơn giản là năng lực một quốc gia có thể tự vận hành các phần mềm thông minh bằng chính máy móc, dữ liệu, con người và hệ sinh thái của mình. Khi đó, AI sẽ giống như dòng điện, mạng điện thoại hay đường giao thông – những hạ tầng cơ bản nhất để phục vụ đời sống và sản xuất hàng ngày.
Vì sao Việt Nam cần một "Trái tim AI"?
Tại Việt Nam, AI đang thâm nhập ngày càng sâu trong các lĩnh vực tài chính, y tế, sản xuất, giáo dục và quản trị công... Giờ đây, dữ liệu không chỉ được lưu trữ mà còn liên tục được đưa vào các mô hình AI để học hỏi, phân tích và đưa ra quyết định.
Tại Việt Nam, quá trình hình thành AI chủ quyền đang được thúc đẩy thông qua các nền tảng AI-Native Cloud - lớp hạ tầng được thiết kế với AI là trung tâm ngay từ kiến trúc lõi. Ảnh: Viettel
Nếu quá trình này phụ thuộc nền tảng AI nước ngoài, rủi ro không dừng ở việc dữ liệu nhạy cảm đi qua hạ tầng ngoài lãnh thổ. Bởi năng lực tạo ra tri thức, mô hình AI và giá trị gia tăng của nền kinh tế cũng phụ thuộc theo. Một "Trái tim AI" đặt tại nội địa giải quyết cả hai: Bảo vệ dữ liệu, đồng thời tạo nền tảng phát triển các mô hình AI hiểu tiếng Việt, hiểu văn hóa, pháp luật và đặc thù dữ liệu người Việt.
Tại Việt Nam, quá trình hình thành AI chủ quyền đang được thúc đẩy thông qua các nền tảng AI-Native Cloud - lớp hạ tầng được thiết kế với AI là trung tâm ngay từ kiến trúc lõi, thay vì chỉ bổ sung thêm “năng lực AI” trên một nền tảng cloud truyền thống. Đại diện tiêu biểu cho hướng đi này là Viettel Cloud AI-Native, nền tảng hạ tầng do người Việt xây dựng và làm chủ, đem đến cho các tổ chức và doanh nghiệp trong nước năng lực xây dựng, huấn luyện và chạy các ứng dụng thông minh ngay tại Việt Nam.
Trên thực tế, hệ thống này hiện được đặt tại Trung tâm dữ liệu Hòa Lạc 2 (Hà Nội), trung tâm dữ liệu đầu tiên tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương tích hợp GPU NVIDIA H200 đạt chứng nhận TCCF Uptime Tier III về độ tin cậy và khả năng vận hành liên tục.
Nền tảng Viettel Cloud AI-Native được trang bị GPU NVIDIA H200 SXM5 – thế hệ chip AI mạnh mẽ với 141 GB bộ nhớ mỗi GPU, cho phép chạy các mô hình ngôn ngữ lớn 70 tỷ tham số trở lên mà không cần chia nhỏ mô hình.
Để khai thác triệt để sức mạnh phần cứng, hệ thống đã được tích hợp mạng kết nối tốc độ cao InfiniBand NDR400, từ đó ho phép các GPU giao tiếp trực tiếp với nhau ở tốc độ 400 Gbps, loại bỏ điểm nghẽn khi huấn luyện mô hình AI phân tán trên nhiều máy chủ.
Ngoài phần cứng, Viettel Cloud AI-Native tích hợp sẵn phần mềm NVIDIA AI Enterprise (NVAIE), bao gồm bộ công cụ huấn luyện mô hình (NeMo), tối ưu tốc độ suy luận (TensorRT) và triển khai dịch vụ AI (Triton Inference Server). Toàn bộ hệ thống được giám sát tập trung trên một bảng điều khiển (dashboard) duy nhất giúp khách hàng có cái nhìn tổng quan đồng thời nhận cảnh báo tự động khi phát sinh bất thường.
Hơn nữa, các tổ chức doanh nghiệp có dữ liệu nhạy cảm hoàn toàn có thể tin tưởng ứng dụng giải pháp bởi nền tảng dùng kiến trúc multi-tenant với 3 lớp cô lập độc lập, bao gồm tài nguyên tính toán, dữ liệu lưu trữ, và mạng nội bộ. Nhiều tổ chức có thể cùng dùng chung hệ thống mà dữ liệu vẫn tách biệt hoàn toàn, hạn chế tối đa nguy cơ truy cập chéo. Đáng chú ý, toàn bộ hạ tầng đặt tại Việt Nam, vận hành bởi kỹ sư Viettel nên dữ liệu không đi qua máy chủ nước ngoài.
"Trái tim AI" không chỉ là chuyện hạ tầng hay tốc độ xử lý. Đó là nền móng để Việt Nam làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị AI, từ hạ tầng, dữ liệu đến vận hành — và tự quyết định cách ứng dụng, kiểm soát, hưởng lợi từ trí tuệ nhân tạo, thay vì phụ thuộc công nghệ và luật chơi từ bên ngoài. Khi năng lực tính toán AI trở thành hạ tầng thiết yếu như điện hay viễn thông, việc sở hữu một "trái tim" ngay tại Việt Nam sẽ là điều kiện tiên quyết cho một nền kinh tế số phát triển bền vững và tự chủ.
