Việt Nam đang nghiên cứu, chọn tạo và xây dựng thương hiệu thịt bò H'Mông theo hướng phân khúc cao cấp, với tham vọng biến một giống bò bản địa vùng cao thành sản phẩm có giá trị, có hệ thống phân loại chất lượng và khả năng cạnh tranh với các thương hiệu nổi tiếng như Wagyu của Nhật Bản hay Hanwoo của Hàn Quốc.
Giống bò bản địa được đánh giá cao
Bò H'Mông, còn gọi là bò Mông, là giống bò bản địa gắn với đời sống của đồng bào vùng núi phía Bắc. Giống bò này được đánh giá có khả năng thích nghi tốt với điều kiện địa hình, khí hậu khắc nghiệt và nguồn thức ăn tại khu vực miền núi.
Theo các đánh giá được đưa ra trong quá trình nghiên cứu phát triển giống, bò H'Mông có tiềm năng về di truyền, tầm vóc và thể trạng. Đây được xem là nền tảng để Việt Nam tiếp tục chọn tạo theo hướng chuyên biệt cho mục tiêu sản xuất thịt chất lượng cao.
Một vài số liệu cho thấy bò H'Mông đực trưởng thành có thể đạt khoảng 400-450 kg, trong khi bò cái thường có trọng lượng khoảng 250 kg trở lên. Những cá thể được chăm sóc và vỗ béo tốt có thể đạt khối lượng lớn hơn.
Không chỉ có lợi thế về khả năng thích nghi, thịt bò H'Mông còn được chú ý bởi đặc điểm thớ thịt tương đối mịn, săn chắc, màu đỏ và vị đậm. Đặc biệt, một số cá thể xuất hiện hiện tượng mỡ xen kẽ giữa các thớ thịt, tạo nên dạng vân mỡ được ví như "vân cẩm thạch", là nhóm có giá trị cao nhất.
Có phần thịt giá hơn 1,2 triệu đồng
Giá trị của bò H'Mông bắt đầu được thể hiện rõ hơn ở những sản phẩm thịt có chất lượng cao. Trên thị trường, một số phần thịt bò H'Mông có vân mỡ được bán với giá hơn 1,2 triệu đồng/kg, trong khi các phần thịt thông thường như đùi, thăn nội hay thăn ngoại có mức giá khoảng 600.000-700.000 đồng/kg.
Đáng chú ý, phần thịt có vân mỡ không chiếm tỷ lệ lớn trong mỗi con bò. Theo thông tin từ các đơn vị sản xuất, một con bò H'Mông chỉ có thể thu được khoảng 2-8 kg thịt có vân mỡ, phổ biến khoảng 5-6 kg.
Điều này khiến phần thịt đặc biệt trở thành sản phẩm khan hiếm và có giá trị cao hơn. Tuy nhiên, không phải cá thể nào cũng tạo ra vân mỡ đạt yêu cầu. Chất lượng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ nguồn gene, dinh dưỡng, điều kiện chăn nuôi đến giai đoạn vỗ béo.
Một mô hình tại Tuyên Quang hiện duy trì đàn gần 4.000 con, liên kết với khoảng 1.300 hộ dân và cung ứng hơn 77 tấn thịt mỗi năm. Đây được xem là một trong những mô hình đang thử nghiệm hướng sản xuất bò H'Mông theo chuỗi liên kết thay vì chăn nuôi nhỏ lẻ.
Hướng tới chuẩn hóa như Wagyu
Tham vọng của Việt Nam không dừng ở việc bán thịt bò H'Mông với giá cao hơn. Mục tiêu dài hạn là xây dựng thương hiệu và hệ thống tiêu chuẩn để có thể xác định, phân loại và định giá chất lượng thịt.
Theo định hướng được đưa ra, quá trình này sẽ bao gồm chọn tạo giống dựa trên đặc điểm di truyền, kiểm soát dinh dưỡng, quản lý quá trình chăn nuôi, truy xuất nguồn gốc và xây dựng hệ thống phân loại thịt. Đây là những yếu tố đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành các thương hiệu thịt bò cao cấp tại Nhật Bản và Hàn Quốc.
Wagyu là ví dụ điển hình khi chất lượng thịt được gắn với giống, vùng nuôi, quy trình chăm sóc và hệ thống phân loại. Việt Nam đang nghiên cứu cách tiếp cận tương tự cho bò H'Mông, nhưng theo hướng phát huy đặc điểm riêng của giống bò bản địa thay vì sao chép hoàn toàn mô hình của Nhật Bản.
Nếu thành công, bò H'Mông có thể trở thành một sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của vùng cao, đồng thời mở ra hướng gia tăng giá trị cho ngành chăn nuôi địa phương. Thay vì chỉ bán bò sống hoặc thịt theo giá thị trường, việc chuẩn hóa giống, chất lượng và nguồn gốc có thể giúp phần giá trị lớn hơn được giữ lại trong chuỗi sản xuất tại Việt Nam.
