Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký vào TP.HCM đạt hơn 17,2 tỷ USD, tăng hơn 4 lần so với cùng kỳ năm 2025 và vượt 56,6% mục tiêu cả năm.
Nhưng theo chuyên gia, thu hút được dự án và dòng vốn mới chỉ là một phần của bài toán. Khi các cực tăng trưởng mới hình thành, thành phố đồng thời phải giải quyết nhu cầu về nhân lực chất lượng cao, nhà ở, giao thông, giáo dục, y tế và các dịch vụ cần thiết cho chuyên gia cùng gia đình.
Đây là vấn đề được đặt ra tại tọa đàm “TP.HCM: Bài toán thu hút nhân lực tinh hoa quốc tế cho kỷ nguyên tăng trưởng mới” do VTV Nam Bộ tổ chức ngày 30/9.
Các chuyên gia cho rằng quy hoạch đô thị cần gắn nơi ở với nơi làm việc, giao thông, giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu.
Việc làm dịch chuyển, hạ tầng an cư phải theo kịp
Theo ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM, quy hoạch đô thị và chiến lược thu hút nhân tài có mối quan hệ chặt chẽ.
Quy hoạch tổng thể TP.HCM đến năm 2050, tầm nhìn 100 năm, được đặt trong yêu cầu phát huy lợi thế của không gian phát triển TP.HCM mới. Theo ông An, mục tiêu của quy hoạch không chỉ là tạo thêm việc làm hay mở rộng không gian kinh tế mà còn hướng tới một đô thị toàn cầu, đáng sống, có chất lượng sống cao.
Điều này có ý nghĩa đối với việc thu hút nhân lực chất lượng cao, bởi người lao động không chỉ quan tâm đến cơ hội nghề nghiệp mà còn cân nhắc môi trường sống, giáo dục, y tế, giao thông và điều kiện sinh hoạt của gia đình.
“ Người tài không chỉ quan tâm đến cơ hội nghề nghiệp mà còn quan tâm đến môi trường sống, các dịch vụ đô thị, giáo dục, y tế, giao thông và điều kiện sinh hoạt cho cả gia đình ”, ông An nói.
Theo ông, khi quy hoạch tổng thể được cụ thể hóa thông qua quy hoạch phân khu và các dự án phát triển đô thị, cần hình thành những khu vực có sự kết nối thuận tiện giữa nơi ở và nơi làm việc, đồng thời bảo đảm các dịch vụ thiết yếu.
Trong đó, hạn chế tình trạng nơi ở quá xa nơi làm việc, giảm thời gian di chuyển, tránh ùn tắc và phát triển đồng bộ tiện ích đô thị là những yêu cầu quan trọng.
Nguồn cung nhà ở cho chuyên gia được đặt trong mối liên hệ với sự phát triển của các cực tăng trưởng và hệ thống giao thông công cộng.
Từ góc độ lập quy hoạch, Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM đề xuất khi hình thành các cực phát triển, cực tăng trưởng của thành phố, không nên chỉ tập trung vào cơ sở sản xuất, kinh doanh và dịch vụ mà phải hình thành cả hệ sinh thái đô thị đi kèm.
Các cực phát triển cần trở thành những đô thị tích hợp, nơi người dân có thể sinh sống, làm việc và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu trong cùng không gian đô thị.
Một yêu cầu khác là hạ tầng xã hội phải được phát triển theo tiêu chuẩn cao. Cùng với đó, thành phố nghiên cứu mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, đặc biệt là đường sắt đô thị.
Theo ông An, việc phát triển các khu dân cư và chức năng đô thị quanh tuyến metro, nhà ga, depot theo mô hình TOD có thể giúp người dân tiếp cận dịch vụ và di chuyển thuận tiện hơn. “Các cực phát triển phải trở thành những đô thị tích hợp, nơi người dân có thể sinh sống, làm việc và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu trong cùng một không gian đô thị” , ông An cho biết.
Ở góc độ thu hút đầu tư, ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP.HCM, cho biết thành phố đang chuyển từ tư duy thu hút đầu tư chạy theo số lượng, thâm dụng đất đai và lao động giá rẻ sang ưu tiên chất lượng, hiệu quả tài chính thực chất, hàm lượng công nghệ, tiêu chuẩn xanh và năng lực lan tỏa.
Ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP.HCM chia sẻ tại hội thảo.
Các dự án FDI chiến lược được nêu tại tọa đàm gồm Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ hơn 4,9 tỷ USD, Trung tâm dữ liệu AI Factory khoảng 2,1 tỷ USD, Đô thị Đại học Quốc tế đề xuất tăng vốn khoảng 2,8 tỷ USD và khu phức hợp thông minh tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm khoảng 1,4 tỷ USD.
Theo ông Tuấn, cùng với thu hút các dự án này, thành phố phải gắn chiến lược đầu tư với chiến lược nhân lực. Cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cần phối hợp đào tạo kỹ năng gắn trực tiếp với vị trí việc làm và tiến độ dự án.
“ Cuộc đua thu hút FDI hiện nay không còn là ưu đãi thuế hay lao động giá rẻ mà là cuộc đua về thể chế, nguồn nhân lực và hạ tầng ”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Thành phố cũng định hướng tăng hợp tác đào tạo, R&D và chuyển giao công nghệ giữa doanh nghiệp FDI với viện, trường, qua đó giúp nhân lực Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh đó, việc cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ vướng mắc về đất đai, xây dựng, môi trường, lao động và hình thành đầu mối hỗ trợ nhân lực cũng được xác định là những nhóm giải pháp trọng tâm.
Hơn 75.000 chuyên gia cần thị trường nhà ở phù hợp
Bài toán an cư được nhìn rõ hơn từ thị trường bất động sản . Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc - Trưởng Bộ phận Tiếp thị Dự án Nhà ở CBRE Việt Nam, cho biết sau khi hợp nhất không gian phát triển giữa TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, quy mô kinh tế và dân số tăng lên, đồng thời tạo ra nhu cầu lớn về nhà ở và nhà cho thuê cho lực lượng chuyên gia.
Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc - Trưởng Bộ phận Tiếp thị Dự án Nhà ở CBRE Việt Nam, chia sẻ về nhu cầu nhà ở và thị trường cho thuê dành cho chuyên gia tại TP.HCM.
Theo ông Kiệt, dù quy mô hành chính ghi nhận khoảng 9,5 triệu dân, thực tế có hơn 14 triệu người đang sinh sống tại TP.HCM sau sáp nhập. Thành phố có gần 5 triệu lao động trẻ và hơn 75.000 chuyên gia làm việc trong các lĩnh vực cao cấp và công nghệ cao.
Trong khi đó, giá nhà tại TP.HCM, đặc biệt ở khu vực lõi trung tâm, tăng nhanh trong 3-5 năm qua. Tốc độ tăng giá thuê không tương ứng khiến hiệu suất sinh lời từ khai thác cho thuê giảm, tạo áp lực đối với nhà đầu tư cá nhân. Điểm nghẽn không chỉ nằm ở số lượng căn hộ mà còn ở tiêu chuẩn của sản phẩm cho thuê. Kẹt xe, ngập nước, tiếng ồn, môi trường và chất lượng quản lý vận hành chưa đồng bộ là những vấn đề cần được giải quyết.
“ Sản phẩm thuê hiện tại thiếu các tiêu chuẩn riêng biệt để đáp ứng khách hàng khắt khe như Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu và chuyên gia công nghệ ”, ông Kiệt nói.
Ông Kiệt dẫn chứng tại Thượng Hải, mô hình nhà ở cho thuê chuyên biệt được phát triển cách trung tâm 5-8 km để giải quyết bài toán giá nhà và hiệu suất cho thuê tại khu trung tâm. Tại thung lũng công nghệ Pangyo của Hàn Quốc, hệ thống cao tốc và metro kết nối khu công nghệ với trung tâm Gangnam trong khoảng 15 phút.
Singapore phát triển mô hình co-living kết hợp tiêu chuẩn xanh ESG, trong khi trục Metro Sukhumvit ở Bangkok kết nối trung tâm với các cụm công nghiệp.
Thu hút nhân lực chất lượng cao được đặt cùng bài toán thu hút vốn, công nghệ và xây dựng môi trường sống phù hợp tại TP.HCM.
Với TP.HCM, ông Kiệt cho rằng các đại đô thị tích hợp dọc vành đai, cao tốc, bất động sản cùng việc chuẩn hóa quản lý tài sản có thể tác động tới nguồn cung nhà ở cho thuê trong thời gian tới.
Theo ông Dương Khai Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại TP.HCM, xu hướng của doanh nghiệp nước ngoài khi tìm đến Việt Nam cũng đã thay đổi. TP.HCM có nhiều lợi thế để thu hút nhóm doanh nghiệp và nhân lực này, từ quy mô thương mại, hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, môi trường quốc tế, vị trí địa lý đến giáo dục, y tế và nhà ở.
Tuy nhiên, thành phố vẫn đối mặt với thiếu hụt nhân lực kỹ thuật, công nghệ; tính dự báo của một số quy định liên quan giấy phép lao động, thẻ tạm trú, cư trú; tiện ích gia đình chưa đồng bộ và thiếu các kênh dịch vụ bằng tiếng nước ngoài để hỗ trợ chuyên gia.
Đáng chú ý, chuyên gia quốc tế ngày càng có xu hướng đưa gia đình sang sinh sống. Theo ông Dũng, đây là yếu tố cần được tính đến trong chính sách thu hút nhân lực.
“ Phải chuyển từ ‘phục vụ 1 cá nhân’ sang ‘phục vụ cả gia đình’, tập trung giải quyết bài toán trường học cho con cái và y tế cho người già để chuyên gia an tâm gắn bó lâu dà i”, ông Dũng nói.
Từ đó, ông đề xuất thành phố tăng cường đối thoại giữa chính quyền và chuyên gia thông qua các hiệp hội doanh nghiệp, ban quản lý khu chế xuất, khu công nghiệp; đồng thời tăng liên kết giữa các trường đại học Việt Nam với doanh nghiệp FDI để đào tạo, giao lưu và chuyển giao kỹ thuật.
Theo ông Dũng, trọng tâm thu hút đầu tư cũng cần chuyển từ “chiêu thương dẫn vốn” sang “chiêu thương dẫn trí”, tức không chỉ thu hút nguồn vốn mà còn hướng tới công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Như vậy, khi TP.HCM chuyển từ mục tiêu thu hút vốn sang thu hút cả công nghệ và nhân lực chất lượng cao, nhà ở và môi trường sống không còn là câu chuyện riêng của thị trường bất động sản. Đây trở thành một phần của bài toán quy hoạch và năng lực cạnh tranh của thành phố trong giai đoạn phát triển mới.
