Vượt Mỹ, Nhật và toàn bộ châu Âu, Việt Nam thành công vào top 5 dẫn đầu thế giới trong trong một lĩnh vực quan trọng

Ảnh minh họa

Global Innovation Index (GII) là báo cáo thường niên của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), được sử dụng để đánh giá năng lực và kết quả đổi mới sáng tạo của các nền kinh tế trên thế giới. GII 2025 đánh giá 139 nền kinh tế thông qua 78 chỉ tiêu, chia thành 7 trụ cột. Năm trụ cột đầu phản ánh đầu vào đổi mới sáng tạo, gồm thể chế; nguồn nhân lực và nghiên cứu; cơ sở hạ tầng; mức độ phát triển của thị trường; mức độ phát triển của doanh nghiệp. Hai trụ cột đầu ra gồm sản phẩm tri thức và công nghệ; sản phẩm sáng tạo. Điểm GII tổng thể được tính từ hai nhóm đầu vào và đầu ra này.

Theo GII 2025, Việt Nam đứng thứ 44/139 nền kinh tế, xếp thứ 50 về đầu vào đổi mới sáng tạo và thứ 37 về đầu ra. WIPO đồng thời xếp Việt Nam vào nhóm những nền kinh tế thu nhập trung bình có bước tiến nhanh nhất trên bảng xếp hạng đổi mới sáng tạo kể từ năm 2013.

Nếu đặt trong nhóm các nền kinh tế có trình độ phát triển tương đương, vị trí của Việt Nam nổi bật hơn. Việt Nam đứng thứ 2 trong 37 nền kinh tế thu nhập trung bình thấp và thứ 9 trong 17 nền kinh tế thuộc khu vực Đông Nam Á, Đông Á và châu Đại Dương. Đáng chú ý, thứ hạng đầu ra đổi mới sáng tạo của Việt Nam, vị trí 37, cao hơn 13 bậc so với đầu vào.

Đi sâu vào 78 chỉ tiêu cho thấy một số thế mạnh của Việt Nam có thứ hạng cao hơn rất nhiều so với vị trí tổng thể. Đáng chú ý tốc độ tăng trưởng năng suất lao động của Việt Nam lọt top 5 dẫn đầu thế giới.

Theo phương pháp của GII 2025, chỉ tiêu này đo tốc độ tăng GDP thực trên mỗi người có việc làm, lấy trung bình của 5 năm gần nhất, giai đoạn 2020-2024. Nói cách khác, chỉ số phản ánh tốc độ nền kinh tế tạo ra nhiều sản lượng hơn trên mỗi lao động, chứ không đo mức năng suất tuyệt đối của một lao động.

Trong bảng xếp hạng chỉ tiêu này, Việt Nam đạt mức tăng khoảng 4,57%, đứng thứ 4 thế giới. Ba nền kinh tế đứng trên Việt Nam là Georgia với 6,26%, Trung Quốc 5,45% và Tajikistan 4,75%. Ethiopia đứng ngay sau Việt Nam với 4,55%. Theo đó, Việt Nam vượt Mỹ, Nhật và toàn bộ châu Âu trong chỉ số này. Cụ thể, Mỹ xếp thứ 37, Nhật xếp thứ 96 trên thế giới.

Một thước đo dài hạn khác của chính WIPO cũng cho thấy xu hướng tương tự. Global Innovation Tracker 2025 tính trong giai đoạn 2014-2024 cho thấy năng suất lao động của Việt Nam tăng bình quân 5,4% mỗi năm, nhanh thứ hai trong nhóm các nền kinh tế được WIPO nêu bật, chỉ sau Trung Quốc với 5,9% và trên Ethiopia với 5%.

Theo đó, Việt Nam đang thuộc nhóm thế giới có tốc độ cải thiện năng suất lao động nhanh nhất. Chỉ số này đứng thứ 4/139 nền kinh tế cho thấy đây đang là một trong những chỉ tiêu nổi bật nhất của Việt Nam trong bức tranh đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Đáng chú ý, WIPO ghi nhận Việt Nam là quốc gia "overperformer", đạt thành tích đổi mới vượt mức kỳ vọng theo trình độ phát triển, cũng là năm thứ 15 liên tiếp duy trì danh hiệu này. Thành tích giúp Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế tiêu biểu về tận dụng sáng tạo như động lực phát triển.

Giới chuyên gia nhận định, việc duy trì trạng thái "overperformer" trong suốt hơn một thập kỷ cho thấy nền tảng đổi mới sáng tạo của Việt Nam đang bền vững. Điều này nhờ vào tăng trưởng mạnh mẽ ở xuất khẩu công nghệ cao, cải thiện môi trường kinh doanh và sự tham gia ngày càng lớn của khu vực tư nhân vào R&D.