Lần gần đây nhất Sam Altman và Dario Amodei cùng đứng trên một sân khấu quốc tế, khoảnh khắc ấy đã nói lên rất nhiều điều. Trong khi các lãnh đạo công nghệ khác thoải mái nắm tay nhau giơ cao trong bức ảnh chụp cùng Thủ tướng Ấn Độ, hai CEO của OpenAI và Anthropic lại tỏ ra lúng túng, gần như cố tránh mọi sự tiếp xúc.
Khung cảnh ấy khiến nhiều người liên tưởng đến hai đứa trẻ đang giận dỗi nhau trên sân chơi – chứ không phải những người đứng đầu hai công ty AI quyền lực nhất thế giới. Với giới quan sát, sự gượng gạo đó phản ánh rất rõ một thực tế: cuộc cạnh tranh giữa OpenAI và Anthropic đang ngày càng gay gắt.
Cả hai công ty đều được xem là ngôi sao sáng nhất của làn sóng trí tuệ nhân tạo hiện nay. Và khi kế hoạch niêm yết cổ phiếu (IPO) được nhắc đến ngày càng nhiều trong năm nay, cuộc đua giữa họ càng trở nên khốc liệt. Không chỉ cạnh tranh về công nghệ, hai doanh nghiệp còn phải giành giật người dùng, nhân tài và dòng vốn từ các nhà đầu tư.
Từ cạnh tranh công nghệ đến đối đầu chiến lược
Những tuần gần đây, căng thẳng giữa hai bên càng leo thang khi cả OpenAI và Anthropic tìm cách khẳng định vị thế đạo đức của mình trong các thỏa thuận liên quan đến Lầu Năm Góc. Trong bối cảnh chính phủ Mỹ ngày càng quan tâm tới việc kiểm soát và khai thác AI cho mục đích quốc phòng, mỗi công ty đều phải lựa chọn cách tiếp cận riêng. Kết quả là một “vũ điệu chính trị” đầy phức tạp: Anthropic được cho là đã mất một số cơ hội hợp tác với chính phủ, trong khi OpenAI lại mở rộng ảnh hưởng.
Sự cay đắng lộ rõ giữa hai đối thủ khiến nhiều chuyên gia lo ngại rằng ngành AI có thể ngày càng chia rẽ. Dean Ball, cựu cố vấn AI của chính quyền Trump, nhận định trên mạng xã hội X:
“Đây chắc chắn không phải lần cuối chúng ta chứng kiến sự can thiệp của nhà nước vào các công nghệ AI tiên tiến. Nhưng nếu ngành công nghiệp không thể đoàn kết, việc xây dựng các cơ chế quản lý chung sẽ ngày càng khó khăn hơn.”
Thung lũng Silicon từ lâu vốn nổi tiếng với những cuộc đối đầu mang tính biểu tượng: Steve Jobs - Bill Gates, Apple - Samsung, hay Uber - Lyft. Và không thể không nhắc tới Elon Musk, người từng vướng vào nhiều cuộc khẩu chiến với Jeff Bezos, Mark Zuckerberg và cả Sam Altman.
Ở góc nhìn tích cực, sự cạnh tranh khốc liệt thường mang lại lợi ích cho người tiêu dùng. Các công ty buộc phải đổi mới nhanh hơn, tạo ra sản phẩm tốt hơn và chi phí thấp hơn.
Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh giữa OpenAI và Anthropic lại mang một ý nghĩa đặc biệt. Công nghệ AI, dù đang phát triển nhanh chóng, vẫn ở giai đoạn đầu và quyền lực phát triển nó đang nằm trong tay chỉ một vài công ty. Điều đó khiến bất kỳ sự rạn nứt nào giữa các “ông lớn” cũng có thể ảnh hưởng đến cách công nghệ này được quản lý và sử dụng trong tương lai.
Hai triết lý AI đối lập
Anthropic thực chất ra đời từ chính OpenAI. Năm 2021, Dario Amodei, khi đó là Phó Chủ tịch nghiên cứu của OpenAI, rời công ty vì lo ngại về cách tổ chức này phát triển AI và những rủi ro an toàn tiềm ẩn. Từ đó, Anthropic được xây dựng với triết lý tập trung mạnh vào an toàn và đạo đức AI.
Sự khác biệt này cũng phản ánh phong cách lãnh đạo của hai CEO. Sam Altman thường được xem là một “deal-maker” điển hình của Thung lũng Silicon - người luôn sẵn sàng ký những thỏa thuận lớn để mở rộng quy mô nhanh chóng. Ngược lại, Amodei lại mang phong cách học thuật và thận trọng. Ông thường xuyên cảnh báo về mặt tối của AI, thậm chí từng nhắc tới nguy cơ mất việc làm hàng loạt tương tự thời kỳ Đại suy thoái nếu công nghệ phát triển quá nhanh.
Altman cũng từng bày tỏ lo ngại về AI, nhưng cách ông nói về công nghệ này thường mang sắc thái hào hứng và lạc quan - như thể ông hoàn toàn tin rằng tương lai sẽ thuộc về những cỗ máy thông minh.
Không ngạc nhiên khi hai công ty thường đứng ở hai phía trong các cuộc tranh luận chính sách. Tại bang California, Anthropic từng ủng hộ một dự luật nhằm thiết lập các “hàng rào an toàn” cho AI - một động thái được xem là tiên phong trong việc quản lý công nghệ mới. Tuy nhiên, nhiều công ty công nghệ khác phản đối mạnh mẽ, cho rằng những quy định như vậy có thể khiến hệ thống pháp lý trở nên chắp vá và làm chậm tốc độ phát triển của AI.
Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos hồi tháng 1, Amodei đã đưa ra một nhận xét được cho là nhắm thẳng vào Altman. Ông đặt câu hỏi về việc liệu các công ty AI có nên được lãnh đạo bởi những người xuất thân từ lĩnh vực mạng xã hội - nơi các mô hình kinh doanh thường dựa vào tăng trưởng nhanh và khai thác dữ liệu người dùng.
Dù không nêu tên, nhiều người hiểu rằng đó là lời ám chỉ tới Altman - người từng bỏ học tại Đại học Stanford để đồng sáng lập một startup mạng xã hội và sau này trở thành nhà đầu tư lớn của Reddit.
Cuộc cạnh tranh giữa hai bên hiện đang bước sang một giai đoạn căng thẳng hơn khi liên quan trực tiếp đến Lầu Năm Góc. Dario Amodei, CEO Anthropic, đã từ chối đề nghị từ Bộ Quốc phòng Mỹ yêu cầu công ty nới lỏng các “lằn ranh đỏ” trong việc sử dụng công nghệ AI. Những giới hạn mà Anthropic đặt ra bao gồm việc không cho phép AI được sử dụng cho giám sát đại trà trong nước hoặc phát triển vũ khí tự động hoàn toàn.
Quyết định giữ vững lập trường nguyên tắc này đã khiến Anthropic phải trả giá. Chính phủ liên bang Mỹ không chỉ cấm sử dụng công nghệ của công ty, mà Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth còn xếp Anthropic vào nhóm “rủi ro chuỗi cung ứng”.
Việc bị dán nhãn như vậy có thể gây hậu quả nghiêm trọng, bởi nó khiến Anthropic gặp khó khăn trong việc hợp tác với bất kỳ doanh nghiệp nào đang làm ăn với chính phủ Mỹ.
Trong khi đó, Sam Altman nhanh chóng đạt được thỏa thuận riêng với Lầu Năm Góc, gần như cùng thời điểm ông công khai bày tỏ sự ủng hộ lập trường của Anthropic. Altman cho biết thỏa thuận này vẫn giữ nguyên những giới hạn tương tự đối với OpenAI, nhưng với nhiều người, động thái đó trông giống như một bước đi tận dụng thời cơ để mở rộng ảnh hưởng.
Cuộc cạnh tranh giữa OpenAI và Anthropic có thể chỉ là chương mới nhất trong lịch sử Thung lũng Silicon mới. Nhưng lần này, hậu quả có thể lớn hơn nhiều. Bởi không chỉ là cuộc chạy đua kinh doanh, đây là cuộc tranh luận về cách một trong những công nghệ quyền lực nhất thế kỷ 21 sẽ được phát triển và kiểm soát.
Nếu những mâu thuẫn giữa các công ty AI tiếp tục leo thang, sự đồng thuận về các tiêu chuẩn an toàn và quản lý có thể bị phá vỡ. Khi đó, tương lai của trí tuệ nhân tạo, công nghệ được kỳ vọng sẽ định hình nền kinh tế toàn cầu, có thể bị quyết định bởi những cuộc đối đầu quyền lực giữa một vài công ty công nghệ lớn.
Theo: WSJ, The NY Times
