Chuyển 90% chuyến bay quốc tế về Long Thành: Khá tham vọng!

Tổng Công ty Cảng Hàng không Việt Nam (ACV) mới đây có báo cáo cơ quan có thẩm quyền phương án chuyển giao hoạt động giữa sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành theo lộ trình 2 bước.

Hành khách lo đi lại bất tiện

Theo phương án ACV đề xuất, từ thời điểm sân bay Long Thành khai thác thương mại đến hết lịch bay mùa Đông 2026 (từ ngày 1-12-2026 đến 27-3-2027), toàn bộ các chuyến bay quốc tế đường dài, bao gồm cả vận tải hàng hóa, sẽ được chuyển từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành. Giai đoạn này dự kiến chiếm khoảng 19% sản lượng khách quốc tế tại khu vực TP HCM.

Từ lịch bay mùa hè 2027 đến hết năm 2030, ACV đề xuất tiếp tục chuyển toàn bộ các chuyến bay quốc tế còn lại sang Long Thành, ngoại trừ các đường bay ngắn dưới 1.000 km do Hãng Hàng không Việt Nam khai thác. Nếu phương án được thông qua, ngay trong năm 2027, sân bay Long Thành có thể tiếp nhận hơn 90% lượng khách quốc tế tại khu vực TP HCM.

Sau năm 2030, toàn bộ các chuyến bay quốc tế thường lệ sẽ chuyển sang khai thác tại Long Thành. Khi đó, sân bay Tân Sơn Nhất chủ yếu phục vụ các chuyến bay nội địa, các chuyến bay quốc tế không thường lệ và các chuyến bay thuê chuyến.

Sân bay Long Thành vẫn còn nhiều hạng mục cần phải hoàn thành trong bối cảnh thiếu thốn lao động. Ảnh: NGUYỄN TUẤN

Lộ trình của ACV được xây dựng dựa trên quan điểm tập trung khai thác quốc tế nhằm tối ưu hóa công suất, giảm áp lực quá tải tại sân bay Tân Sơn Nhất, đồng thời định vị sân bay Long Thành trở thành trung tâm hàng không quốc tế quy mô lớn trong khu vực.

Trước kế hoạch chuyển dần các chuyến bay quốc tế sang sân bay Long Thành, nhiều hành khách thường xuyên di chuyển qua sân bay Tân Sơn Nhất kỳ vọng tình trạng quá tải ở sân bay sẽ được cải thiện. Tuy nhiên, không ít người vẫn bày tỏ lo ngại về khoảng cách và thời gian di chuyển. Anh Trương Phong (ngụ phường Tây Thạnh, TP HCM) cho rằng việc chuyển các chuyến bay quốc tế sang sân bay Long Thành là cần thiết để giảm tải cho Tân Sơn Nhất, quãng đường di chuyển là vấn đề đáng lo ngại. "Hiện nay, từ trung tâm TP HCM ra sân bay chỉ mất khoảng 10-15 phút nhưng nếu đi Long Thành có thể mất đến 2 giờ, khá bất tiện, nhất là khi chưa rõ hệ thống giao thông có thực sự thuận tiện hay không" - anh Phong băn khoăn.

Tương tự, bà Mã Khanh (ngụ TP Cần Thơ) cho biết việc đón người thân tại Tân Sơn Nhất vẫn thuận tiện hơn. "Từ quê lên đã xa, nếu phải đi thêm cả trăm km nữa thì khá vất vả. Dù vậy, tôi vẫn ủng hộ sân bay mới để giảm cảnh chen chúc. Có thêm sân bay lớn thì đỡ đông, cũng là điều đáng mừng" - bà Khanh nói.

Không chỉ quan tâm đến khoảng cách, nhiều hành khách cũng kỳ vọng sân bay Long Thành sẽ mang lại trải nghiệm tốt hơn. Theo đó, với quy mô hiện đại, sân bay mới cần chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm vệ sinh và tăng cường hỗ trợ hành khách, đặc biệt là những người lần đầu đi máy bay.

Nhiều lo ngại

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ThS Hà Quách - giảng viên ngành Quản trị Du lịch và Khách sạn, Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam - nhận định kịch bản chuyển đổi theo đề xuất của ACV trong giai đoạn hiện nay mang tính điều kiện hơn là chắc chắn. Điều này xuất phát từ sự phụ thuộc vào cả yếu tố nội tại (hạ tầng, năng lực điều phối, chiến lược hãng bay) lẫn yếu tố ngoại lai (hành vi hành khách, xu hướng thị trường, cạnh tranh khu vực và bối cảnh kinh tế - chính trị toàn cầu).

Dẫn số liệu từ Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), ông Quách cho biết hành khách ngày càng ưu tiên tốc độ, sự tiện lợi và khả năng kiểm soát hành trình. Cụ thể, khoảng 50% hành khách đã sử dụng sinh trắc học tại sân bay; 78% mong muốn một ứng dụng tích hợp toàn bộ hành trình; và 88% kỳ vọng có thể theo dõi hành lý theo thời gian thực.

Trong khi đó, dữ liệu từ Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism) cho thấy du lịch nghỉ dưỡng chiếm tỉ trọng chủ đạo (50%-60%), còn nhóm khách công vụ và du lịch kết hợp hội nghị (MICE) chiếm khoảng 20%-30%. Dù quy mô nhỏ hơn, nhóm khách này lại đặc biệt nhạy cảm với thời gian và khả năng tiếp cận. "Trong bối cảnh TP HCM, sự chênh lệch khoảng cách giữa sân bay Tân Sơn Nhất (6-8 km) và sân bay Long Thành (hơn 40 km) sẽ làm gia tăng đáng kể chi phí tiếp cận nếu hạ tầng chưa hoàn thiện. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn sân bay, nhất là với phân khúc hành khách giá trị cao" - ông Quách phân tích.

Lãnh đạo một số doanh nghiệp (DN) du lịch bày tỏ băn khoăn trước phương án chuyển hơn 90% chuyến bay quốc tế từ sân bay Tân Sơn Nhất về sân bay Long Thành ngay trong năm 2027. Theo các DN, với tình trạng ùn tắc giao thông và thời gian di chuyển từ trung tâm TP HCM đến Long Thành như hiện nay, việc thiết kế tour, tuyến và sản phẩm du lịch đúng lịch trình sẽ gặp nhiều trở ngại. "Nếu được lựa chọn, khách quốc tế có thể không bay thẳng đến sân bay Long Thành, mà sẽ chọn đáp xuống Đà Nẵng, Hà Nội hoặc Nha Trang, sau đó nối chuyến vào Tân Sơn Nhất. Khi đó, Long Thành có thể không phải là điểm đến ưu tiên trong hành trình của khách du lịch" - lãnh đạo một DN lữ hành nhận định.

Chuyên gia của Đại học RMIT Việt Nam nhấn mạnh mục tiêu chuyển hơn 90% chuyến bay quốc tế vào năm 2027 của ACV là khá tham vọng. Tuy nhiên, trong dài hạn, sau năm 2030, mục tiêu này có thể khả thi hơn nếu đáp ứng đồng bộ 3 điều kiện then chốt.

Thứ nhất là hoàn thiện hạ tầng kết nối, bao gồm cao tốc, metro, đường sắt và đường Vành đai 3, nhằm bảo đảm thời gian di chuyển ổn định và có thể dự đoán. Thứ hai là điều phối mạng bay và slot theo từng phân khúc, với mô hình hub-and-spoke (trung tâm - vệ tinh) tại Long Thành, trong khi Tân Sơn Nhất vẫn duy trì các chuyến bay tần suất cao và chuyến bay thuê chuyến (charter). Thứ ba là thích ứng với hành vi hành khách theo hướng hành trình liền mạch, thuận tiện từ điểm đi đến điểm đến.

Ngoài ra, các chuyên gia cho rằng bài toán chiến lược không nằm ở việc "chuyển hết" chuyến bay quốc tế mà là tối ưu hóa hiệu quả vận hành của từng sân bay.