Chiều 29/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đề xuất tận dụng gần 7.000 cơ sở nhà, đất công dôi dư hỗ trợ địa điểm khởi nghiệp
Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Hải Long (đoàn Đà Nẵng) mở đầu phát biểu bằng câu chuyện khởi nghiệp của Bill Gates và Steve Jobs.
"Năm 1975, Bill Gates 19 tuổi và người bạn 22 tuổi lập ra Microsoft. Năm 1976, Steve Jobs 21 tuổi và người bạn 25 tuổi lập ra Apple. Năm 1984, một sinh viên 19 tuổi, bắt đầu kinh doanh máy tính trong phòng ký túc xá với số vốn 1.000 USD và bây giờ chúng ta có máy tính Dell. Những tập đoàn này khi ra đời đều là doanh nghiệp siêu nhỏ", ông Long phát biểu.
Nhìn lại Việt Nam, vị đại biểu nhắc câu chuyện về Nguyễn Hà Đông năm 2013 có trò chơi trên điện thoại, thu nhập có ngày 50.000 USD, nhưng dừng lại, không thành lập doanh nghiệp, không phát triển.
Từ những dẫn chứng ấy, ông Long nhấn mạnh việc hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ tập trung vào tiền vốn hoặc ưu đãi thuế.
"Doanh nghiệp siêu nhỏ còn rất cần tiếp cận công nghệ, phần mềm quản trị, dịch vụ kế toán, tư vấn, không gian làm việc chung, mạng lưới kết nối khách hàng, đơn giản hóa thủ tục", đại biểu Long nói.
Đại biểu Nguyễn Hải Long (Ảnh: Media Quốc hội).
Theo ông, việc giảm chi phí tiếp cận những dịch vụ này có thể mang lại hiệu quả thiết thực hơn so với việc đặt ra quá nhiều điều kiện để được hưởng một khoản hỗ trợ tài chính nhỏ. Vậy nhưng dự thảo luật chưa có một hệ thống chính sách để phát triển doanh nghiệp siêu nhỏ.
Từ bức tranh vòng đời doanh nghiệp siêu nhỏ, đại biểu Long nhìn nhận tỉ lệ "chết yểu" cao nhất, rất ít doanh nghiệp lớn lên và việc rút lui cũng bị ách tắc, số doanh nghiệp "treo" lớn hơn nhiều so với số được giải thể.
Góp ý về chính sách khởi đầu cho doanh nghiệp siêu nhỏ thành lập mới, ông Long nhận định gói chính sách quy định trong dự thảo chỉ dành cho hộ kinh doanh chuyển lên, vô tình khuyến khích người khởi nghiệp đi đường vòng.
Ông đề nghị luật xác định rõ tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ; mở rộng các ưu đãi khởi đầu sang mọi doanh nghiệp siêu nhỏ thành lập lần đầu, mỗi người sáng lập được hưởng một lần.
"Làm được như vậy thì người trẻ lập doanh nghiệp từ đầu cũng được hỗ trợ như hộ kinh doanh chuyển lên, không ai phải đi đường vòng", ông Long nói và đề nghị thiết kế một gói hỗ trợ phi tài chính cho doanh nghiệp siêu nhỏ với khu làm việc chung, hỗ trợ dịch vụ kế toán, pháp lý, dễ tiếp cận nguồn vốn.
"Hiện cả nước còn gần 7.000 cơ sở nhà, đất công dôi dư chưa được đưa vào khai thác, có thể thí điểm trước tại một số đô thị lớn. Làm được như vậy thì người khởi nghiệp có ngay chỗ làm việc, địa chỉ hợp pháp và các dịch vụ cần thiết với chi phí thấp", ông Long nói.
Chính sách hỗ trợ cần vượt ra ngoài vốn và thuế
Có một góc nhìn khác, đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) đề nghị Quốc hội nên cân nhắc có nên tiếp tục dùng khái niệm "doanh nghiệp siêu nhỏ" trong luật này hay không.
Theo ông, nếu quy định "doanh nghiệp siêu nhỏ" nhưng không có hệ thống chính sách cụ thể trong dự án luật này mà chỉ để phân loại và giao Chính phủ quy định, thì không nhất thiết phải dùng từ "siêu nhỏ", mà chỉ cần dùng "doanh nghiệp nhỏ và vừa" để thống nhất về mặt chủ trương.
Đại biểu Trịnh Xuân An (Ảnh: Media Quốc hội).
Góp ý về chính sách, đại biểu An nhấn mạnh doanh nghiệp nhỏ và vừa cần nhất là vốn, sự ổn định và nhất quán trong chính sách.
Băn khoăn khi dự thảo luật quy định theo hướng phần lớn vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn phụ thuộc vào kênh tín dụng, đại biểu An đề nghị sửa quy định về nội dung này theo hướng tạo kênh vốn chủ sở hữu, đồng đầu tư và tạo điều kiện cho tăng trưởng vốn.
Ông cũng đề nghị có cơ chế bảo lãnh, chia sẻ rủi ro tín dụng thực chất, thúc đẩy tài trợ theo đơn hàng, hợp đồng khoán.
"Chúng ta không thể yêu cầu ngân hàng hạ chuẩn cho vay mà nên tăng cường uy tín pháp lý để ngân hàng đặt niềm tin cho doanh nghiệp vay trên những nền tảng Nhà nước tạo ra", ông An nói.
Ông An cũng cho rằnh, thủ tục hành chính, cũng là điều khiến doanh nghiệp e ngại lâu nay. Lần sửa đổi này, ông An đề nghị bổ sung nguyên tắc ưu tiên cơ chế "luồng xanh" đối với các thủ tục, điều kiện ít rủi ro mà doanh nghiệp tuân thủ, giảm hồ sơ, rút ngắn thời gian, tăng xử lý tự động và chuyển sang hậu kiểm cho phù hợp.
Nhắc đến mối quan hệ liên kết, đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh doanh nghiệp nhỏ và vừa muốn lớn lên, phải chơi với doanh nghiệp lớn, phải có người dẫn dắt thay vì cứ mãi loay hoay.
Từ đó, vị đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế liên thông, trong đó Nhà nước phải là người tạo ra chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ, để doanh nghiệp nhỏ có cơ hội tham gia sản xuất kinh doanh.
"Mối liên kết này cần sự đồng hành, bàn tay của Nhà nước và các chương trình cụ thể thì doanh nghiệp nhỏ và vừa mới có thể lớn lên cùng doanh nghiệp lớn", ông An nói.
